මහා බාධක කොරල්පරය මියයාම අපට බලපාන හැටි


කොරල් පරය මැරිච්ච් එක සමහර මෝඩ මිනිස්සුන්ට නම් නොතේරුණාට තේරුම් ගන්න පුළුවන් කමක් තියෙන අනිත් මොලේ තියන අයට දැන ගන්න තේරුම් ගන්න සරලව කියලා දෙන්නම්.

කොරල් පර කියන්නේ කුඩා ජීවීන් මිලියන ගණනක එකතුවක්.

එයාලාට ඉන්න පුළුවන් ඉර එලිය වැටෙන ගැබුරකින් සහ මුහුදු ශාක වැවෙන්න පුළුවන් පරිසරයක. මොකද කොරල් වර්ධනය වෙන්න ඔක්සිජන් යම් තරමක් ඕනි.

කොරල් උෂ්ණත්වයට සංවේදී. උෂ්ණත්වය අඩු උනාමත් වැඩි උනාමත් එයාලාගේ ජීවීන් මැරෙනවා.

මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා ගෝලිය මුහුදු උණුසුම ඉහල ගිහින් තියන මිසා තමයි කොරල් වලට ඒ උණුසුම දරාගත නොහැකිව මැරිලා තියෙන්නේ.

කොරල් මැරුණා කියන්නේ මුහුදු ශාකත් මැරිලා කියන එක.

ඒ කියන්නේ එ පරිසරය තුල මාලුන්ට ජීවත් වෙන්න බෑ කෑම නැති නිසා. ඒ කියන්නේ මුහුදු ජීවීන්ගේ ජීවන චක්‍රයට බලපාන නිසා මුහුදු ජීවීන් ගහනය අඩු වෙනවා කියන්නේ පරිසරය සමතුලිතතාවයට ලොකු බලපෑමක් වෙනවා.

මුහුදු ජලයේ උෂ්ණත්වය වැඩි වීම කියන්නේ ඇන්ටාක්ටිකාව තුල වගේම ආක්ටික් වලට යන උණුසුම් දිය වැල් වැඩි වෙනවා.

ඒ කියන්නේ ඒ අයිස් දියවෙලා මුහුදට එක් වෙනවා.

ඒ කියන්නේ මුහුදු මට්ටම ඉහල යනවා.

ඒ කියන්නේ පහත් බිම් යට වෙනවා. ඒ කියන්නේ මිනිස්සුන්ට ඉන්න තැන් නැතිවෙනවා මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වල ඉන්න අයට.

කොරල් මැරෙන එක පොඩි දෙයක් වගේ පෙනුනාට පිටිපස්සේ තියෙන කතාව හරි භයානකයි.

Advertisements

බිග් මැච් පෙරඩ් ඕනමද?


බං බිග් මැච් වලට පෙරඩ් ගිහින් වියදම් කරන සල්ලි දැක්කාම මට නිකන් හිතුනේ ඉස්කෝලෙන් ඉගෙන ගෙන ඉහලටම ගිය උන් ඔය පෙරඩ් වල කාලෙ කන්න එන්නේ නෑ උන් එන්නේ කෙලින්ම මැච් එක බලන්න.

පෙරඩ් වලට ලොකු පොශ් වාහන ඇත්තටම අයිති උන් එන්නෙ ආදිශිෂ්‍ය සංගමේ උන්ගේ වදේට. අනිත් වාහන ඔක්කොම රෙන්ට් එකට අරන් එන්නේ.

දැන් අලුත්ම කෙරුවාව අර තොරන් බං පෙරඩ් එකට අරන් එන එක. ඔයයන පෙරඩ් එකට කොච්චර සල්ලියක් නාස්ති කරලා බලා පොරොත්තු වෙන්නේ ඉස්කෝලේ නම බබලවන එක කියලා හිතාගෙන හිටියාට ඔය කෙටිකාලීන ප්‍රසිද්ධියට අපරාදේ වෙන මහන්සිය සහ රටේ මිනිස්සුන්ට කරන පාඩුව කාලය සහ ශ්‍රමය අතින්.

ඔය ඉස්කෝල වලට කොච්චර එනවද ආර්ථිකව දුප්පත් ලමයි. අන්න උන්ට ඔය වියදම් කරන සල්ලි වලින් උදව් කලානම් උන් ඉහලට ඉගෙන ගෙන ඉස්කෝලෙ නම තවත් බබලවයි ලොකු කාලයක්.

ඒක මේ දවසක් පාරේ බාල් නැටුවා කියලා. කොල්ලෝ පොන්නයෝ වගේ ඇදගෙන පෝස්ටර් උස්සන් පාරේ යන කෙල්ලොන්ටයි ගෑනුන්ටයි කුණුහරුප කියාගෙන කෙල්ලන්ගේ ඉස්කෝලවලට පැනල අලාභ හානි කරලා පාරෙ යන මිනිස්සුන්ගේ කාලය කාලා දාලා කරන විනාසෙට වඩා කොච්චර උතුම්ද?

ඔය පෙරඩ් කරන මගේ ඉස්කෝලේ ඇතුළු හැම පෙරඩ් යන ඉස්කෝලයකටම කියන්නේ. පෙරඩ් යන්න කලින් ඉස්කෝලේ අඩුපාඩු ටික හදාගෙන පුළුවන් නම් අවුරුද්දකට සැරයක් ඉස්කෝලෙ ලමයින්ගේ දෙමව්පියන් ආදිශිෂ්‍ය සංගමය එකතු වෙලා ලමයින්ගේ කලා හැකියාවන්, නව නිපැයුම් පෙන්නන්න හොද ප්‍රදර්ශනයක් සංවිධානය කරලා අනිත් මිනිස්සුන්ට රටට ඔයාගේ ඉස්කෝලේ ලමයින්ගේ දක්ෂතා පෙන්නන්න ඉඩක් දෙන්න.ලාබ ප්‍රසිද්ධියට වඩා ගොඩාක් වටිනව ඒක.

රෝහණ කේ අමරකෝන්

සිංහරාජ ලෝක උරුම වනාන්තරය දෙකඩ කරමින් මාර්ග ඉදිකර සිංහරාජය වාණිජකරණය කිරීම


සිංහරාජ ලෝක උරුම වනාන්තරය දෙකඩ කරමින් මාර්ග ඉදිකර සිංහරාජය ” වාණිජකරණය ” කිරීමේ ලෝක බැංකු සහ රාජ්‍ය /ව්‍යාපාරික සැලසුමෙන් සිංහරාජයට සහ පොදුවේ මෙරට ජාතික උරුමයට වන හානිය ගැන අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවේ. නොඉඳුල් සිංහරාජයේ පානීය ජල සම්පතේ සිට සිංහරාජයටම ආවේණික වූ ජාන සම්පත් මංකොල්ලයට මේ වාණිජකරණය ඔස්සේ මග විවර කර දෙමින් ඇත.

මීට පෙරත්, 2011 වර්ෂයේදී සූරියකන්දේ සිට ඉලුම්ඹකන්ද දක්වා සිංහරාජ අඩවිය හරහා පාරක් කැපීමට ගියේ සිංහරාජ වනාන්තර ජාලයට එකතු කර ගැනීමට ඇති හඳපාන් ඇල්ල වනාන්තරය සිංහරාජ ජාතික උරුම වනභූමයෙන් (NHWA) වෙන් කරමිනි. එහෙත් පරිසර ක්‍රියාකාරීන්ගේ සහ මහජන විරෝධය නිසා ඒ අපරාධය වැලැක්වීමට එදා හැකි විය. වර්ෂ 2011 සැප්තැම්බර් 15 වන දින එම පාර ඉදිකිරීම රජය විසින් අවලංගු කර දමන ලදි.

මේ වන විට ලෝක බැංකු ආධාර ඇතිව කෙරෙන ESCAMP ව්‍යාපෘතිය යටතේ කුඩව ප්‍රදේශයේ සිංහරාජ පිවිසුම ආශ්‍රිතව මාර්ගය පුළුල් කරමින් පවතින්නේ සංවේදී වනාන්තරයට හානි කරමිනි. වර්ෂ 1972 – 1977 අතර වූ කාලයේ සිංහරාජය තුල හෙක්ටයාර 2025 ක මහා පරිමාණ දැව භෙලීම නිසා මෙම වනාන්තර කොටස දැඩි හායනයකට ( Forest degradation ) ලක්ව ඇති අතර ද්විතියික වනාන්තර වැස්මකින් යුක්ත වේ. ඉහත කී මහා දැව හෙලීම සදහා බුල්ඩෝසර ඇතුළු බර වාහන යොදා ගැනුන අතර රත්නපුර දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ කලවාන දෙසින් සිංහරාජය තුලට පාරක් කපන ලදි . පසුව මේ කපා හෙලන සුවිසල් ගස් වල කදන් ප්‍රවාහනයට අලි ඇතුන් සහ විශාල ටිපර් රථ භාවිතා කරනවා. මේ නිසා ප්‍රධාන පාරට අමතරව එම පාර දෙපැත්තෙන්ම කැලය තුලට තවත් මාර්ග ගනනාවක් හැදෙනවා. මේ විනාශකාරී ක්‍රියාවලිය නිසා සිංහරාජයේ අති විශාල ප්‍රදේශයක වනාන්තරයට හානි සිදු වෙනවා. මහත් පරිශ්‍රමයකින් වර්ෂ 1978 දී සිංහරාජය මිනිසා සහ ජෛව ගෝලය රක්ෂිතයක් MAB Reserve බවට පත් කරන අතර Unesco ලෝක උරුමයක් බවට පත් වෙන්නේ 1989 වර්ෂයේදී.

පසු කාලීනව සිංහරාජයේ කුඩව පිවිසුම සහ එතැන සිට වනාන්තරය තුලට ඇති මුලාවැල්ල සහ සිංහගල සංචාරක මග ලෙස අද දක්වා භාවිතයට ගන්නේ එදා එලෙස දැව ව්‍යාපෘතියට යොදාගත් මාර්ගය යි .සැබෑ වශයෙන්ම සිංහරාජය සංරක්ෂණය කරන්නේ නම් කල යුත්තේ මේ හායනයට ලක්ව ඇති වනාන්තර කොටස විද්‍යාත්මකව ප්‍රතිස්ථාපනය ( Forest restoration and rehabilitation ) කිරීම මිස හායනය වී ඇති වනාන්තරයට සහ ජෛව ප්‍රජාවට තවත් හානි කරමින් මාර්ග තැනීම නොවේ

ESCAMP යනු Ecosystem Conservation and Management Project යන්නයි. ප්‍රථමයෙන්ම පැහැදිලි කරන්න අවශ්‍යයි මේ ESCAMP ව්‍යාපෘතියේ යම් සාධනීය පියවර තිබුණත් එවායේ ආවරණයට වැසී යම් පිරිසකගේ පටු අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට යාමක් සහ සමස්ථයක් ලෙස සිංහරාජය * වාණිජකරණය ට* ලක් කිරීමට කටයුතු කරන බව පෙනී යන්නක් .

මේ ESCAMP හී සාධනීය පියවර සැලකුවොත්; සිංහරාජය තුල පැතිරී ඇති ආක්‍රමණික ශාක (IAS) ඉවත් කිරීම, ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ කොමිසම (LRC) විසින් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ට පැවරූ වනාන්තර ඉඩම් සිංහරාජයට එකතු කර නැවත මැනුම් කටයුතු කර සිංහරාජයේ මායිම් ගැසීම , මේ මායිම් වලට කිතුල් සහ පුවක් වැනි ගැමියන්ට ප්‍රයොජනවත් දේශීය ශාක සිටුවීම වැනි දේ සලකන්න පුලුවන්. නමුත් ප්‍රශ්නය මෙය නොවේ අර මා ඉහත කී පරිදි වාණිජකරණයට සහ දූෂිත කටයුතුවලට මග පාදා ගැනීමයි .

මේ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන අරමුණක් වන්නේ *සිංහරාජයේ සංචාරක කර්මාන්තයට ඇති විභවය වර්ධනය කිරීමයි. එනම් වනාන්තරය තුලට සංචාරකයන් ගෙන්වා ගැනීම සහ ඔවුනට අවශ්‍ය පහසුකම් සලසා දීමයි. මේ යටතේ සිංහරාජයට පිවිසෙන මාර්ග පමණක් නෙමෙයි සිංහරාජය තුල දැනට ඇති මාර්ග සංවර්ධනය කිරීමටත් ,එමෙන්ම වන මං (jungle Tracks) රුදෙස් සංචාරක මාර්ග ( Eco Trails) බවට පරිවර්තනය කිරීමටත් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව තීරණය කර තිබෙනවා. මෙතැනදි තමයි ගැටලුව මතු වෙන්නේ. ඒ කෙසේදැයි අපි විමසා බලමු.

මේ වන විට සිංහරාජයට ඇතුළු වන ප්‍රධාන පිවිසුම් තුනක් තිබෙන අතර ඉහත විමසූ කුඩව පිවිසුමට අමතරව මාතර දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ පිටදෙනියේ සිට සහ සූරියකන්දේ න් -හිමිදිරි පෙදෙස වෙත පිවිසුම් දෙකක් තිබෙනවා. ඉහත ESCAMP ව්‍යාපෘතිය යටතේ මේ කුඩව සහ පිටදෙනිය පිවිසුම් සහ රථ ගාල් සංවර්ධනය කිරීමට අමතරව කුඩව සහ පිටදෙනිය අතර රුදෙස් සංචාරක මගක් ඉදිකිරීමට සැරසෙනවා. ව්‍යූහිකව මෙය පියවර කිහිපයක් යටතේ ක්‍රියාවට නැගෙන්නක් ලෙස පෙනී යනවා.

මුලින්ම කුඩව සිට මුලාවැල්ල ට ඇති මාර්ගය පුළුල් කර කොන්ක්‍රීට් ගල් අතුරා විදුලි රථ ගමනා ගමනයට සුදුසු පරිදි සැකසීම සහ එතැන් සිට සිංහගල දක්වා ඇති වනගත අඩි පාර සංචාරකයන්ට යා හැකි පරිදි තවත් පලල් කිරීමටත්, දෙවැනි පියවර ලෙස නොයිදුල් ප්‍රාථමික වනාන්තරය (Primary Forest ) මැදින් පිටදෙනියේ සිට සිංහගල වෙත ඇති වන මග (jungle Track) සංචාරක මගක් ලෙස එලි පෙහෙළි කර සංචාරකයන්ට අවශ්‍ය විට කුඩව සිට පිටදෙනියටත් සහ පිටදෙනියේ සිට කුඩවටත් කෙලින්ම යා හැකි පරිදි රුදෙස් සංචාරක මගක් ( Narure Trail ) සෑදීමයි.


2010 වසරේදී හිතවත් මග පෙන්වන්නෙක් (tracker) සමග මම සිංහරාජයේ මෙම කොටස ගවේෂණය කර තිබෙනවා. සිංහගලට අපි ගියේ මග සලකුණු බලමින් කැලේ පාදාගෙන .කොටින්ම අඩි පාර පවා තිබුණේ කැලේ ටික දුරක් යන කම් පමණයි. ඊට පසුව තිබෙන්නේ වන මගක්. වන මගක් කියන්නේ වන සතුන්ගේ සංචරණයෙන් සහ දඩයමකට හෝ කිතුල් මැදීමට කැලෑ වදින ගැමියන්ගෙන් සලකුණුව ඇති තමන්ම සොයාගෙන යා යුතු මගක් .ඒ වගේ වන මගක් එලි පෙහෙළි කර පාරක් හදල නිතර මිනිස්සු යන්න එන්න ගත් විට ඇති වන තත්ත්වය කුමක්ද? එදා ට මේ ස්වභාවික යටි රෝපණය ඉවත් වූ මාර්ගය ඔස්සේ ආක්‍රමණික ශාක සහ සත්ත්ව විශේෂ සිංහරාජයට ඇතුළු වෙන්න පුලුවන්, නිතර යන එනෙන මිනිසුන් නිසා වන සතුන්ගේ ජීවන සහ චර්යා රටා වලට බාධා ඇති වෙනවා. දඩයම් කරුවන් වල්ලපට්ට කපන්නන් හොර මැණික් ගරන්නන් සහ ජාන මංකොල්ල කරුවන්ට පහසුවෙන් පිවිසීමට හැකිවෙනවා. සිංහරාජය තුල ඇති දිය ඇලි දොල පහරවල් සහ ගල් පර්වත සංචාරකයන් විනෝද වෙන්න භාවිතා කිරීමෙන් විශාල දූෂණයකට ලක් වෙනවා. මේ මාර්ග නිසා වනාන්තරයේ ජෛව- භූවිද්‍යාත්මක පසුබිම විකෘති වෙනවා. සතුන්ගේ වාසස්ථාන කැබලිවීම ( habitat fragmentation) නිසාත් නිකේතන බිදවැටීම ( breaking of niches ) නිසාත් සිංහරාජයට ආවේණික සතුන්ට සහ ජෛව විවිධත්වයට (biodiversity ) මහත් හානියක් වන අතර එය නැවත නිවැරදි කල නොහැක. .

සිංහරාජයේ පාරවල් හදන්නේ මිනිසුන්ට හොදින් සිංහරාජය දැක බලා ගන්නට යැයි නියෝජ්‍ය ඇමතිවරයෙකු ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කරනු දුටුවෙමු. පාරිසරික සංරක්ෂණය ගැන ඔහුගේ ඇති නොදැනුවත්කම ගැන රට වැසියන් කණගාටු විය යුතුය.

දෙස් විදෙස් සංචාරකයින්ට දැක බලා විනෝද වෙන්නට සිංහරාජය “විනෝද උයනක් ” නොවේ ලෝක උරුම සංරක්ෂිත වනාන්තරයකි! !..

සංචාරක කර්මාන්තය ට ප්‍රයෝජනට ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට ඉතිරිව ඇති එකම නොයිදුල් නිවර්තන තෙත් වනාන්තරය වන සිංහරාජය බිලී දීමට ලෝක බැංකුව ,රජය ,නිලධාරී තන්ත්‍රය සහ රුදෙස් සංචාරක ව්‍යාපාරිකයන් කටයුතු කරන්නේ කුමණ සදාචාරාත්මක අයිතියක් මතද? මතු පරපුරේ පාරිසරික උරුමය මංකොල්ල කෑම සාධාරණීකරණය කල හැකිද..?

– කීර්ති හේවාගොඩ 17 /01/2019

Kasun MunasingheRavindra Kariyawasam
( ඡායාරූප ලබා දුන් කසුන් මුණසිංහ මහතාට විශේෂයෙන් ස්තුතිවන්ත වෙමි )

පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාල අරගල ඉතිහාසයෙන් බිදක්


. ත‍්‍රීමාවිතාරණ සොයුරා, රංජිත් පෙරේරා, ඞී. ඞී. බන්දුවර්ධන යන සොයුරන් සමඟ රත්නපුර බස්නැවතුම් පොල අසලදී 1988 ඔක්තෝම්බර් 22 වෙනිදා පැහැර ගනු ලැබීය. පසුව වද බන්ධනයට ලක් කර එදින රාත‍්‍රියේ දී පුළුස්සා වැල්ලවාය කොස්ලන්ද මාර්ගය අසල දමා තිබුණි. ඔහුගේ සිරුර සිගැරැට්ටු කොට වලින් පුළුස්සා, නියපොතු ගලවා, යටිපතුල් පලා, ඇස් උගුල්ලා හිස දෙපසට ගැසූ පරාල ඇණ වල බැදි ලනුවකින් ජීප් රථයකින් මහමඟ දිගේ ඇදගෙන ගොස් මිලේජ්ච ලෙස මරා දමා තිබුණි.

මෙම ඝාතනයේ චෝදනා එල්ල වූයේ සබරගමුව මහ ඇමතිගේ පුත් සුසන්ත පුංචිනිලමේ මහතාටය. මහත් ආන්දෝලනයකට ලක් වූ එම නඩුව රත්නපුර අංක 2 මහාධිකරණයේදී විභාග විය. සුසන්ත පුංචිනිලමේ ඇතුළු කීප දෙනෙකුට එරෙහිව අධිචොදනා 13 ක් යටතේ එම නඩුව පවරා තිබුණි. නඩුව අවසානයේ චෝදනා ඔප්පු කිරීමට නොහැකි වූ නිසා චූදිතයෝ නිදහස් වූහ.

අන්තර් වෛද්‍ය පීඨ ශිෂ්‍ය ක‍්‍රියාකාරී කමිටුවේ ශක්තිය හා බලය ප‍්‍රදර්ශණය කරවූයේ මෙම ඝාතනයයි. ත‍්‍රිමාගේ මළසිරුර හොර රහසේම නිවසට භාර දී නිහඩව අවසන් කටයුතු කිරීමට රජය උත්සාහ කළහ. එහෙත් වෛද්‍ය ශිෂ්‍ය කමිටුව ඊට එකඟ නොවීය.

කොළඹ මහ රෝහලේ වහල මතට නැගුණු වෛද්‍ය සිසු සිසුවියන් ත‍්‍රිමාගේ මළසිරුර ඉල්ලා මාරාන්තික උපවාසයක් ඇරඹූහ. ආණ්ඩුව එයට ද ඇහුම්කන් නොදුන් විට ඔවූහූ සිරුරට පෙට්රල් වත්කර සිය දිවි හානි කර ගැනීමට තැත් කළහ. අවසානයේ දී ආණ්ඩුවට ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය ඉදිරියේ දණ නැවීමට සිදු විය. කුඩා පෙට්ටියක බහාලූ ත‍්‍රිමාගේ මෘත දේහය සොවින් කදුළු සැලූ සටන් සඟයන්ගේ කර මතින් වෛද්‍ය පීඨයට රැගෙන එන ලදි. එයට අවසන් ගෞරව දැක්වීමට ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජන සංඛ්‍යාවක් පැමිණියහ. ආදාහන පෙළහැර කොළඹ තුන්මුල්ල හරහා දිගු ගමනකින් පසු බොරැල්ල කනත්තට ලඟා විය. අවමඟුලට සහභාගී වූ සංඛ්‍යාව ලක්ෂ තුන ඉක්මවීය. එය ලාංකීය ඉතිහාසයේ විශාලතම ජන සංඛ්‍යාවක් සහභාගීත්වයෙන් පැවැති අවමඟුල විය. මෙම ඝාතනය පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාලයට එරෙහි සටනේ සංධිස්ථානයක් විය. එම අරගලයේ අනෙක් නියමුවෝ සිය ආදරණීය ශිෂ්‍ය නායකයාට ඔහු ගෙන ගිය අරගලය ජයග‍්‍රහණය දක්වා ඉදිරියට ගෙන යන බවට ශපථ කළහ. නමුත් එය ඝාතක පෙළක ඇරඹුම පමණක් විය. එම අරගලයේ මුල් පෙළ නියමුවන් වූ වෙනුර එදිරිසිංහ, සිසිර කීර්ති ජයවර්ධන, කුමාර කුලතුංග, ලීල් සමරනාත්, සරත් කොල්ලූරේ, නිශාන්ත එදිරිවික‍්‍රම අතුල සේනාරත්න, සුගත් අශෝකා ද සිල්වා යන කොළඹ වෛද්‍ය පීඨ ශිෂ්‍යයන් පැහැරගෙන ගොස් මරා දමන ලදි.

රාජ්‍ය භීෂණය වෛද්‍ය ශිෂ්‍ය අරගලයේ පළමු පෙළ නායකයන් සියල්ල අතුරුදහන් කළ ද ඔවුන් විසින් ගොඩනැගූ අරගලය රට පුරා නොනිවී දැල්විනි. ආණ්ඩුව පවත්වාගෙන යාමට නම් වෛද්‍ය ශිෂ්‍ය ප‍්‍රශ්නය විසදිය යුතු විය.

එබැවින් ආණ්ඩුව සිය පෞද්ගලීකරණ ප‍්‍රතිපත්තිය තාවකාලිකව හකුලා ගනිමින් පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාලය ජනසතු කරන ලදි. තවත් රජයේ වෛද්‍ය පීඨයක් දේශයට උරුම කර දීමට වෛද්‍ය සිසු අරගලයට හැකි විය. ඒ කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ රාගම වෛද්‍ය පීඨයයි.

ලාංකීය ඉතිහාසය තුළ ශිෂ්‍ය අරගලයක් කම්කරු පන්තිය ඇතුළු පොදු ජනතාව සමඟ බද්ධ වී ඉතාමත් සංවිධානාත්මකව සමස්ථ ශ‍්‍රී ලංකාව පුරාම පැතුරුණු දීර්ඝකාලීන බහු ජන අරගලයක් දක්වා පෙරට ගොස් ජයග‍්‍රහණය අත්පත් කර ගැනීම පිළිබඳව පළමු අත්දැකීම පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාල අරගලය බව සනිටුහන් කිරීමට හැකි වීම, එකී අරගලයට නායකත්වය දී දිවි පිදූ සියල්ලන්ගේත් අරගලයේදී අපරිමිත ධෛර්යෙන් යුතුව කටයුතු කළ සියල්ලන්ගේ ගෞරවය පිණිස වනු ඇත.
උ.ගැ.

Garbage Free Lanka සමග ජාතික කසල පිරිසිදු කිරීමේ දිනය


ලංකාවේ පරිසර සංවිධාන කීපයක් මේ වන විට රට පුරා පිරිසිදු කිරීමේ ව්‍යාපෘති ගණනාවක් ක්‍රියාත්මක කරමින් පවතිනවා. පසු ගිය ක්‍රිකට් සංචාරයක මහනුවර පැවති තරඟයකින් අනතුරුව නරඹන්නන් විසින් මුළු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයම පිරිසිදු කරන්න පෙළඹුනා. මීට ආදර්ශයක් වූයේ පසුගිය වසරේරුසියාවේ පැවති ලෝක කුසලාන පාපන්දු තරඟාවලිය යි. එහිදී මුළු ලෝකයටම පේන්න විශාල ආදර්ශයක් සපයීමට ජපාන පාපන්දු ලෝලීන් සමත් වුනා. ඒ සෑම තරඟයකින් අනතුරුවම තරඟයේ ප්‍රථිපලය කුමක් වූවත් ඒ ඒ ක්‍රීඩාංගණ පිරිසිදු කිරීම මගීන්.

මෙම ක්‍රියාවලිය ලොව පුරා අගය කිරීමට ලක් වූවා පමණක් නෙවෙයි, ඇතැම් රට වල තරුණ තරුණයින් මෙය සිය රටවල ක්‍රියාත්මක කරන්නත් පෙළඹුනා. ශ්‍රී ලාංකීය පරිසර හිතකාමී තරුණ කොටස් මෙය උතුම් ආදර්ශයක් කරමින් මහනුවර පල්ලෙවෙල ක්‍රීඩාංගණය ද තරඟ දෙකකටම පසුව පිරිසිදු කර රටට , පොදු මහ ජනතාවට වැදගත් පණිවිඩයක් ලබා දුන්නා.

මෙම ක්‍රීඩාංගණය සුද්ද කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අනතුරුව කොළඹ ප්‍රේමදාස ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී ද දක්නට ලැබුනෙ අප කාටත් වඩා ලොකු බලාපොරොත්තුවකට පාර කපමින්. එනම්, පිරිසිදු සුන්දර රටක් හදන්නට අපේ අලුත් පරම්පරාව ඉලක්ක කල හැකි බවයි. ඔවුනට නිසි නායකත්වය හා මෙහෙය වීම ලබා දීමට හැකි නම්, ක්‍රමවත් දැනුවත් කිරීම් ඔස්සේ ඔවුනගෙ සහභාගිත්වය ලබා ගෙන කසල බැහැර කිරීමේ හා කළමනාකරණය කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් මෙන්ම කුණු සම්බන්ධ මහජන විනය ජනතාගේ සිහියට ඇතුලු කල හැකි බව අපට පසක් වුනා.

නාගරීකරණය වන සමාජ වටා පිටාවක් තුල කසල කළමනාකරණය කරගැනීම උදෙසා ප්‍රමාණවත් යාන්ත්‍රණයක් නොමැති වීම නිසාම මීතොටමුල්ලේ කුණු කන්ද නාය යෑම, රට පුරා මනරම් වූ වෙරළ තීරයන් වෙතට කුණු ගොඩ ගැසීම, සිරීපාදේ වැනී සංවේදී පරිසර කලාපයන් වෙත අක්‍රමවත් ව කුණු බැහැර කිරීම, වටිනා ජෛව විවිධත්ව කලාප තුලට කුණු බැහැර කිරීම ආදී පරිසර ගැටලු මෑතකදී උත්ගත වෙලා. ජනගහනයෙ වර්ධනයත්, නූතන පරිභෝජනයේ වෙනස් කමුත් නිසා මිනිසා විසින් නිපදවන කුණු ප්‍රමාණය දිනෙන් දින වැඩි වෙමින් පවතිනවා.

එහෙත් එය කළමනාකරණය කරගැනීම සඳහා ප්‍රමාණවත් රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් දක්නට නොහැකි කම නිසා ම ගැටලුව සංකීර්ණ වෙලා.

ඉතිං , මෙ ගැටලු වලට පිළියම් හොයන්න සමාජයේ විවිධ කණ්ඩායම් මේ වන විට ඉදිරිපත් වෙලා. ඉන් එක් කණ්ඩායමක් තමයි Green Map Sri Lanka සංවිධානය. ඔවුන් රට පුරා මේ වන විට පිරිසිදු කිරීමේ ව්‍යාපෘතීන් ගණනාවක් සංවිධානය කරලා. ඒ වගේම සුරකිමු දුම්රිය සංවිධානය මේ වන විට ලංකාව පුරා දුම්රිය ස්ථාන ගණනාවක් සුද්ද පවිත්‍ර කරලා . Green Spine වනා වගා ව්‍යාපෘතියත් රට පුරස් ගස් හිටවන ව්‍යාපෘති රැසක් කරන ගමන් කුණු ප්‍රශ්නය විසඳන්නත් ඉදිරිපත් වෙලා . ඔවුන් එකතුවෙලා පසු ගිය දා සිරීපාදේ මාර්ගය නල්ලතන්නිය සිට ඉහලටම සුද්ද කර කුණු ටොන් භාගයක් පමණ කර මතින් බිමට ගෙනාවා.

මේ සුදානම් වෙන්නෙ ඔවුන්ගේ අලුත්ම ජාතික මට්ටමේ වැඩපිළිවෙළක් ගැන හඳුන්වා දෙන්න ඒ තමයි ” Garbage Free Lanka – නිකසල ලංකා ජාතික සංග්‍රාමය ” . මේක සිද්ද වෙන්නෙ පෙබරවාරි 04 ජාතික නිදහස් දිනය දවසේ උදේ 8 සිට හවස 2 දක්වා . ඔවුන් ස්වේච්ඡා සංවිධාන එකතු කරගෙන මුළු රටම ආවරණය වන පරිදි පිරිසිදු කිරීමක් කරන්නයි හදන්නේ.
ඔබේ නගරයේ, ගමේ, පන්සලේ , පල්ලියේ, කෝව්ලේ, ඉස්කෝලේ , විශ්වවිද්‍යාලයේ , ටියුෂන් පංතියේ, කට්ටිය එකතු වෙලා තමන් කැමති තැනක් සුද්ද කරන්න සංවිධානය කරගන්න පෙබරවාරි 04 වෙනිදට . එදාට එම කර්තව්‍යය සම්බන්ධීකරණය කරන්න ඔවුන් සූදානම් වෙලා ඉන්නවා.

ඉතිං , ජාතික දිනයනිකං තවත් එක නිවාඩු දවසක් පමණක් කර නොගෙන රට වෙනුවෙන් කැපකරන්න කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට පුලුවන් මෙවන් වැඩසටහනක් සමග එකතු වෙලා මේ දීපව්‍යාප්ත සංග්‍රාමය සමග එකතු වෙන්න . මව් රටට උපහාර කරන්න ඇයව පිරිසිදු කරලා ලස්සන කරනවා තරම් දෙයක් තවත් කොයින්ද.
එකතු කරන කුණු ප්‍රාදේශීය සභාව හරහා ඉවත් කිරීමට සූදානම් කරගන්න . කුණු ප්‍රතිචක්‍රිකරණය කරන සමාගම් කීපයක විස්තර දිනය ලංවෙන කොට දන්වන්න ඔවුන් සූදානම් .

මෙම නිකසල ලංකා ජාතික සංග්‍රාමය මෙහෙයවන අයට අමතලා ඔබටත් පුලුවන් සෙසු ශ්‍රී ලාංකීය ජාතිය සමග පෙබරවාරි 04 වෙනිදට අත් වැල් බැඳගන්න.

අමතන්න
Green Map Sri Lanka -රෝහණ අමරකෝන් 773777443
සුරකිමු දුම්රිය – රුවන් පතිරණගේ 765436858
Green Spine Reforestation Program -පැතුම් කර්නර් 0778077760

ඉතිහාසයෙන් කටු ගෑ දැමු මිනිසෙක්


එදා 1967 වර්ෂය ශ්‍රි ලංකා ඉතිහාසයේ නොමැකෙන කළු පැල්ලමක් එක් කරන ලද දිනයකි..

අප ඉතිහාසය තුළ කලාවේ, චිත්‍ර කලාවේ තිබූ විශිෂ්ඨ බවට කළු පැල්ලමක් එක් කරන ලද වර්ෂයකි. අප ප්‍රෞඪ ඉතිහාසය ලෝකයට මනාව පෙන්වූ කලා සිතුවමක් ලෙස සීගිරි බිති සිතුවම් පෙන්වා දිය හැකිය..

නමුත් 1967 වර්ෂයේ ඔක්තොම්බර් 15 වෙනිදා ඒ ඉතිහාසය වෙනස් වන්නට විය.. කිසියම් පුද්ගලයෙකු විසින් සිගීරි බිතිසිතුවම් විනාශ කර ඒවාට තාර අලේප කර තිබුනි.. නමුත් එය කවුරුන් විසින් කුමන හේතුවක් මත කළාද යන්න අදටත් අභිරහසකි..

සිගිරිය ඒ වන විටත් යුනේස්කෝ සංවිධානය මගින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කර තිබුනි.. සිතුවම් වලට සිදු වී තිබු විනාසය අතිමහත්ය.. අපේ රටේ පුරාවිද්‍යා අංශයේ නොමැකෙන මතකය වූ සෙනරත් පරණවිතාන මහතා ඒ වන විටත් එම ස්ථානය ට ළගා වී සිදු විනාශය පිළිබදව සොයා බලා කටයුතු කරන්නට විය.. මෙය වහා පිළිසකර කළ යුතු විය, නමුත් එයට අවශ්‍ය දැනුම හා තාක්ෂණික ශිල්පය ඇති කිසිවෙක් ලංකාව තුළ එකල නොසිටියේ ය..

පරණවිතාන මහතාට කළ හැකිව තිබුනේ විදෙස් රටක සහය පැතීම පමණි.. ඒ අනුව එකළ සිතුවම් පිළිබදව සිටි විශිෂ්ඨ ආචාර්යවරයෙකු වූ ඉතාලි ජාතික ලූසියානෝ මරාන්සි මහතා ලංකාවට කැද විය.. ඔහු නොපමාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියේ මේ බිතිසිතුවම් පිළිබදව ලෝව පුරා ඇති කීර්තිය නිසාවෙනි. ඔහු තම රාජකාරි කටයුතු ආරම්භ කරුවේ ය..

එකල මේ සිදු වීම භාරව සිටියේ ආචාර්ය. ඒ.සි ගොඩකුඹුර මහතායි. ආචාර්ය ලූසියානෝ ගේ සහය සදහා රාජා ද සිල්වා මහතා සහ ඔහුගේ තාක්ෂණික ශිල්පින් පිරිසද ආවේය. 1967 නොවැම්බර් 04දින තම සේවය උපරිමයෙන් ඉටු කල ලූසියානෝ මරාන්සි මහතා තම රාජකාරිය අවසන් කොට ඉතිරි වැඩ කටයුතු රාජා ද ඩයස් මහතාට භාර දී දිවයිනෙන් පිටත් වී ගියේ ය..

මා මාතෘකාවේ සදහන් කල ඉතිහාසයෙන් කටු ගෑ දැමූ පුද්ගලයා ලූසියානෝ මරන්සි මහතා ය.. අද අපට ඔහුව මතක නැත, සිගිරි බිති සිතුවම් දෙස බලා සතුටු වන අප ඒ සිතුවම් අද ඒ තත්ත්වයට ගෙන එමට කැප වුනු පුද්ගලයන් පිළිබදව කතා කරන්නේ නැත.. මන්ද අප ඉතිහාසය සෑම විටම පෙන්වන්නේ ශුද්ධ වූ බවක් නිසාය.. අප ඉතිහාසයේ කළු පැල්ලම් අතු ගා දමාය.. ඒවාගෙන් අපට ඉගෙනීමට දෙයක් නැති කර අවසන්ය..

ආවාර්ය ලූසියානෝ මරන්සිගේ දායකත්වය අප ඉතිහාසයෙන් අතු ගා දමා අප එය කළ බවට ලෝකයාට පෙන්වීමට ගත් උත්සහයන් ද ඇති බව පැවැසිය යුතුය.. ඔහුගේ ආගමනයෙන් පසු සිගිරියේ සැගවී තිබූ තවත් සිතුවම් සොයා ගැනීමට හැකි වි තිබේ.. අද ඔවුන්ගේ කැපවීම මත 5 සියවස දක්වා ඇදී යන මේ සිතුවම් අප තවමත් රස විදින්නෙමු..

ලිපිය : ඩිලීප සංජය

හිටවමු ගස් රැල්ලට හිටවමු හරි විදිහ දැනගෙන


පොඩි අදහසක් මම මේ කියන්නේ. තරහා වෙන්න එපා කවුරුත් මාත් එක්ක.

අපි පැල හිටවන ප්‍රොජෙක්ට් ගොඩක් දැකලා තියනවා. කොස ගස් 200ක් , කුබුක් ගස් 200ක් කියලා එකම ජාතියේ ගස් හිටවනවා එක තැනක් තෝරගෙන.

නමුත් කවුරුත් නොහිතන දෙයක් තමයි අපි පරිසරය ගැන හිතලා කරන යහපත් වැඩෙන් පරිසරයේ සමතුලිතතාවයට ලොකු බලපෑමක් වෙනවා කියලා.

එකම ජාතියේ ගස් හිටවන්න එපා. එහෙම කලොත් ඒ පරිසරයේ විවිධත්වයක් නෑ ඒ නිසා ඒ පරිසරය තුලට හැඩ ගැහුනු සතුන් විතරක් ඉතිරි වෙලා අනිත් සතුන් වෙන තැන් වලටයනවා.

ඒක පාරිසරික ගැටලුවක් වෙනවා වගේම මිනිස් වාසයට ඒ සත්තු එන්න පටන් ගත්තොත් ඒක සමාජීයය ගැටලුවක් වෙනවා. ඒ නිසා අපි කරන එක හොද වැඩකින් තව නරක කීපයක් වෙනවාට වඩා අපි ඒ දේ වෙනස් විදියට හරි විදිහට කරන්න උත්සාහ කරමු.

පුළුවන් තරම් අපි පැල හිටවන්න තෝරගෙන තියන ප්‍රදේශයට සහ ඒ පරිසර පද්ධතියට ගැලපෙන ශාක වර්ග කිහිපයක මිශ්‍රණයක් තෝරගෙන ඒ ප්‍රදේශයේ හිටවන්න උත්සාහ කරන්න.

රෝහණ කේ අමරකෝන්
I Am Carbon Negative Team

#IACN #IAmCarbonNegative #Thurusewana