රයන් වයිට්


වසර 28 ට පෙර අද වැනි දවසක ගැරහීම් සහ ප්‍රතික්ෂේපයන්ගෙන් පීඩිත AIDS ආසාදිත සිසුවා රයන් වයිට් , මෙලොව හැරපියා නික්මුණේය.

1971 වසරේ ඇමරිකාවේ ඉන්දියානා ප්‍රාන්තයේ උපත ලද රයන් වයිට් AIDS ආසාදිතයෙකු බව අනාවරණය වන්නේ 1984 වසරේ දී එනම් ඔහු දහ තුන් හැවිරිදිව සිටින විටය. ඔහු උපතින්ම හිමෝෆීලියා A ( Hemophilia A) රෝගියෙක් වූ අතර රුධිරය කැටි නොගැසෙන බැවින් සුළු තුවාලයකින් පවා නොනවත්වා රුධිරය ගලාගොස් මරණයට පත් වීමේ අවදානමකින් යුතු විය. රයන් වෙත වරින් වර රුධිරය පාරවිලනය කිරීමට සිදුවන්නේ එබැවිනි. උග්‍ර නිව්මෝනියාව හේතුවෙන් රෝහල්ගත කර සිටියදී සිදු කළ පරීක්ෂණ වලදී ඔහුට AIDS ශරීරගත ව ඇති බව සොයා ගැනුණු අතර එයට හේතු වී තිබුණේ අසාදිත රුධිර පාරවිලයනයකි. මාස හයක කාලයක් රෝගාතුරව සහ විවේකගත ව සිටි රයන් වයිට් යළිත් තම පාසල වූ Western Middle School වෙත යන්නට තීරණය කරන විට ඔහු දහ හතර හැවිරිදි ය. නමුත් ලෝකය රයන් සහ ඔහුගේ මව සිතනවාට වඩා සංකීර්ණය.

එහි ඇති වන්නේ පාසල් පද්ධතියක් සහ දහ හතර හැවිරිදි රෝගී දරුවෙකුගේ හිමිකමක් සම්බන්ධ ද්වන්ධ යුද්ධයකි. 1985 ජූනි මස 30 වැනිදා රයන් ගේ පාසල අයත් Western School Corporation හි අධ්‍යක්ෂවරයා ඔහුට පාසලට ඇතුළුවීම තහනම් කරන අතර එය ඔහුගේ තනි තීරණයක් නොවීය. පාසලේ සිසුන් 360 දෙනාගෙන් 117 දෙනෙක්ගේ භාරකරුවන් සහ ගුරු මණ්ඩලයේ 50 දෙනෙක් ගේ අත්සනින් යුතුව රයන්ට එරෙහි පෙත්සමක් ලැබී තිබිණ. රයන්ගේ දෙමාපියන් සහ පුවත්පත් ඔහු වෙනුවෙන් සටන් වැදුණහ. අගෝස්තු 26 පාසල් වාරය ඇරඹුණු විට රයන්ට පාසලට පැමිණ දුරකතනය හරහා ඉගැන්වීම් වලට සවන් දෙන්නට පාසල යෝජනා කළහ. නමුත් ඔක්තෝබර් 02 වැනිදා ඔවුන් තීරණය කරන්නේ රයන් පාසල් නොආ යුතු බවයි. ඉන්දියානා ප්‍රාන්ත අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව රයන් ව ඇතුළත් කරන්නට නියෝග කරන අතර එම නියෝගය ට එරෙහිව අභියාචනාවක් ගෙන ඒමට පාසල් බළධාරීන්ගේ කමිටුව 7-0 ක් ලෙස ඒකමතිකව තීරණය කළහ. 1986 පෙබරවාරි 06 වැනිදා එම අභියාචනයේ දී නිර්දේශ වන්නේ රයන්ගේ පාසල් ගමන පිළිබඳ තීරණය හොවාර්ඩ් නගර සෞඛ්‍ය නිළධාරියාගේ සෝදිසියකට යටත්ව සිදු විය යුතු බවයි. පෙබරවාරි 13 වැනිදා අදාල නිළධාරියා විසින් රයන් වයිට් පාසල් ගමනට යෝග්‍ය යැයි තහවුරු කළේය. ඒ සමගම පෙබරවාරි 19 වැනිදා පාසල මගින් හොවාර්ඩ් නාගරික අධිකරණය වෙත ඉල්ලුම් කෙරෙන රයන් වයිට් ට එරෙහි වාරණ නියෝගය ඉවත දැමිණ. පෙබරවාරි 21 වැනිදා රයන් වයිට් පාසල් යන විට සිසුන් 360 අතරින් 151 දෙනෙක්ම නිවසේ රඳවා ගන්නට දෙමාපියන් උත්සුක වූහ. එදිනම සවස් වරුව වන විට වෙනත් අධිකරණයක් මගින් රයන් වයිට් ට එරෙහිව වාරණයක් පනවා තිබිණ. රයන් වයිට් ට තහනම් වූ පාසලේ ක්‍රීඩාගාරය තුළ මාර්තු 02 වැනිදා වෙන්දේසියක් පවත්වන්නට යෙදිණ. ඒ වයිට් පාසලට ඒම වළක්වාලීමේ ඉදිරි නීති කටයුතු සඳහා අරමුදලක් පිහිටුවීමට ය. නමුත් අප්‍රේල් 10 වැනිදා නැවතත් මාණ්ඩලික අධිකරණය මගින් රයන් වයිට් ට එරෙහි වාරණ නියෝගය නිෂ්ප්‍රභා කළ අතර ජූලි 18 වැනි දා ඉන්දියානාපොලිස් අභියාචනාධිකරණය මේ සම්බන්ධව කිසිදු අභියාචනයක් මින් ඉදිරියට භාර නොගන්නා බවට තීන්දුවක් ලබා දෙයි.

වනවිට රයන් වයිට් ලොව පුරා ප්‍රචලිත වී අවසන් ය. මාස පහක් පමණක් ජීවත් වේ යැයි අනාවැකි තැබූ මේ දහ හතර හැවිරිදි සිසුවා 1987 දී තමා ප්‍රතික්ෂේප කරන පාසලෙන් සමුගනී. ඔහුටම වෙන් කළ වැසිකිළි ,පාවිච්චියෙන් පසු ඉවතලන හැඳි ගෑරුප්පු භාවිතයට අණ කිරීම සහ ක්‍රීඩාගාරය භාවිතයට ඉඩ නොලැබීම වැනි දෑ නිසා රයන්ගේ පීඩනය වටහා ගන්නා දෙමාපියන් වෙනත් නගරයකට පදිංචියට යති. ඔහුව මානුෂිකව සහ ආදරයෙන් පිළි ගන්නා Hamilton Heights High School පාසලේ 1987 සිට සතුටින් අධ්‍යාපනය ලබන රයන් 1990 අප්‍රේල් 08 වැනිදා ඔහු මෙලොවින් සමුගන්නේ පාසල් උපාධි ප්‍රදානයට මාසයක් තිබියදී ය.

HIV පිළිබඳ දැනුවත්කම මද එම යුගයේ රයන් තමා නොකළ වරදකට ලද දඬුවම් අතිශය වේදනාසහගත ය. පුවත්පත් බෙදාහැරීමේ අර්ධකාලීන රැකියාව ඔහුට අහිමි වන්නේ රයන්ගේ බෙදාහැරීම් කලාපයේ නිවැසියන් එම සේවය අනවශ්‍ය බව දන්වා තිබූ නිසාය. AIDS වැළඳෙන්නේ සමලිංගික හැසිරීම නිසාම යැයි සිතූ සමාජයක මේ දහ හතර හැවිරිදි දරුවාගේ මුහුණටම ” උඹ සමකාමියෙක් බව අපි දන්නවා” යි පවසා අපහාස කිරීමට තරම් අසල්වාසීන් නිර්දය සහ සාහසික වූහ. ආසාධිත රුධිර පාරවිලයනය හරහා ද HIV ආසාදනය විය හැකි බවත් එය ස්පර්ශයෙන් බෝ නොවන්නැකැයි ලොවට පැවසීමට රයන් ඉදිරිපත් වන්නේ මේ අමිහිරි මතකයන්ගෙන් ඉරි තැළුණු ළමා සිතක වේදනාවෙනි.

1990 මාර්තු 20 වැනිදා මේ කතාවේ කෙළවර පැමිණෙන බවට පෙරමං සලකුණු පහළ වේ. ඉන්දියානාපොලිස්හි ළමා රෝහලකට ඇතුළු කරන රයන් සීඝ්‍රයෙන් පිරිහෙමින් පැවතිණ. ඒ වන විටත් ලෝකයේම ආදරයට පාත්‍ර වී සිටි රයන් දැකීමට එල්ටන් ජෝන් සහ බොහෝ කලාකරුවන් පැමිණි අතර මයිකල් ජැක්සන් පවා ඔහු හමුවීමට එයට පෙර පැමිණ තිබිණ. රෝහල ඉතිරී පැතිර යන මට්ටමට සෙනඟ පැමිණෙයේ නොකළ වරදකට වන්දි ගෙවූ , නමුත් ජීවිතය අත්නොහැර සටන් කළ මේ ළමා විරුවා හට සුබ පතන්නට ය. තමා ඔහුට ආදරය කළ බවත් මතුවටත් ආදරය කරන බවත් පවසන්නට ය. ආදරය සහ වේදනාව මැද 1990 අප්‍රේල් 08 ගත වන්නට ඉඩ නොදෙන රයන් වයිට් වසර දහ අටක් තුළ විඳි දුක්ඛ දෝමනස්සයන් හැර පියා සදාකාලික සැනසුමට පත් විය. ඔහුගේ අවමංගල්‍යය උළෙලට පැමිණි පිරිස තර මයිකල් ජැක්සන් , ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වැන්නන්ද විය. එල්ටන් ජෝන් රයන් වෙනුවෙන් Skyline Pigeon ගීතය ගැයුවේය.

ඔබගේ දෑතින් මිදෙන්නට කාලයයි
ඉඩ දෙන්න මට
දුර ඈත ඉසව්වකට පියාපත් සලන්නට
නිල් තණ පලස මත ,
තුරුගොමු ශිඛර මැද
පිපි කුසුම් ,වනස්පති දිය කඳුරු එහා කොණ
අහස් ගං මාවත් තැනුණු
ම නිවස්නය වෙතට

ආදරණීය රයන් වයිට් , ඔබ වෙතින් අප අත්හැරෙන සහ අත්හරිනා ජීවිතය දකිමි.

-උපුටාගැනීම සහන් කසීර වික්‍රමසිංහ –

Advertisements

මව් කිරෙන් දිනන ලොව


asammathaya

පුරා දස මස් හොවා මා කුස
දරා දස දුක් බිහිකෙරූ පුත
කරා මා ලෙය කිරි සයුර ලෙස
උරා බලපන් මව් සෙනේ පුත

දිනන්නට ලොව මගේ පුතුන් හට
ගුණ නැණෙන් පරතෙරට යන්නට
රුහිරු කිරි කර දෙන්නෙ නුබ හට
කිරෙන් මුලු ලොව දැනුම ගන්නට

උරන තන පුඩු වලින් වැගිරෙන
කිරෙන් නුබෙ දිවි ගමන ජය වෙන
මව් පියන් අප සතු හොදම දම් ගුණ
තවත් දෙන්නම් පුතුනි මගෙ වන

රෝහණ කේ අමරකෝන්

​ගැහැනිය..


දෙවියන්වහන්සේ ගැහැනිය නිර්මාණය කිරීමෙ කාර්ය යේදී  සය වන දින මධ්‍යම රාත්‍රීයත්  එලැඹින..

දේවදුතයෙක් ඔහු වෙත පැමින “ඇයි මෙතරමි කාලයක් මෙි වෙනුවෙන් ගත කරන්නේ ..?”
“ඔබට අනුමාන කල හැකිද  මැයව කෙතරමි සංකීර්ණ පිරිවිතර (specifications ) ප්‍රමාණයක් අඩංගු කරමින් එකලස් කරාද කියලා.?”
“මැය ඔනෑම දුශ්කර තත්වයක් ,අවස්ථාවක් මැද්දේ උවත්  ක්‍රීයාත්මකයි..

මැයට එකවර දරැවන් කිහිප දෙනෙකු උවත් වැලද ගත හැකියි..

මැයගේ එක් වැලදගැනීමකින් තැලුනු දනහිසේ සිට බිදුනු හදවත දක්වා සියල්ල සුවපත් කල හැකියි..

මෙ සියලු  කල යුත්තේ ඇයගේ අත් දෙකෙන් පමනයි..

ලෙඩවූ විට ඇයම පිලියමි කරගනිමින් දිනකට පැය 18ක් වැඩ කරියි…”
පැහැදීමට පත් දේවදූතයා  “මෙ සියල්ල මැයගේ අත් දෙකෙන් පමනක් ..? හිතාගන්න වත් බෑ.!! එකකොට මෙ සමිමත ආකෘතියක් (standard model ) ද..???”
දේවදූතයා මදක් ලංවී ඇයව ස්පර්ශ කලේය.. “මැයව මෙතරමි මෘදු ස්වභාවයෙන් නිර්මාණය කලේ ඇයි සමිඳාණන්වහන්ස..?
“ඔවි.. ඇය මෘදුයි ..ඒත්, මම ඇයව ශක්තිමත් කර තිබෙනවා. ඇයට මුහුණ දී ජයගත හැකි දේ ඔබට හිතාගන්න වත් බෑ ”
“ඇයට සිතන්න පුලුවන්ද ?” දේවදුතයා විමසීය.
“ඇයට සිතන්න පමණක් නොව ඇයට තර්කානුකූලව කරැනු ඉදිරිපත් කරන්නත් පුලුවං”
දේවදුතයා ඇයගේ කමිමුල් ස්පර්ශ කලේය.. “ස්වාමීනි, මේ නිර්මාණයෙන් යමක් කාන්දු වෙනවා පෙනවා!  ඔබ මැය මත බොහෝ බර තබා ඇති නිසා විය හැකියි”
දෙවියන්වහන්සේ එය නිවැරදි කරමින් ” ඒ කදුළු”
” ඒ කුමක් වෙනුවෙන් ද?”
“කඳුළු යනු ඇගේ ශෝකය ,ඇයගේ සැක සංකා, ඇගේ ප්‍රේමය, ඇගේ තනිකම, ඇගේ දුක් වේදනා සහ ඇගේ අභිමානය ප්‍රකාශ කිරිමක් වේ.” …
දේවදුතයා තව තවත් පැහැදීමට පත් වි “සමිඳාණන්වහන්ස .. ඔබෙි බුද්ධීප්‍රභාව ශ්‍රේෂ්ඨයි.. ඔබ සියල්ල කල්පනා කළා.කාන්තාවක් නියත වශයෙන්ම විශිෂ්ටයි ”
“ඇත්ත වශයෙන්ම ඇයට පිරිමියෙකු පුදුමයට පත් කල හැක…

ඇයට දුක් කරදර කන්දරාවක බර රැගෙන යාමේ හැකියාව ඇත.

ඇයට ආදරය සතුට සහ අදහස් සිරකරගෙන සිටීමෙ හැකියාව ඇත..

කැමොරදීමට සිතෙන විට සිනාසීමෙ හැකියාව ඇත..

හඩන්නට සිතෙන විට ගීතයක් මුමුනයි..

සතුටක් ඇතිවු විට හඩයි.. බියක් ඇතිවු විට සිනා සෙයි..

ඇය විශ්වාස කරන දේ සඳහා සටන් වදියි.

ඇගේ ආදරය කොන්දේසි විරහිත වේ.

ඥාතියෙකු හෝ මිතුරෙකු මිය ගිය විට සිත බිදී යන මුත් ඇය ජීවිතය ඉදිරියට ගෙන යෑමට  ශක්තිය ලබා ගනියි ” දෙවියන්වහන්සේ කීය..
“එසේ නමි මැය පරීපුර්ණ කෙනෙක්.. ”
” නැත .. මෙහි එක් දුර්වලතාවයක් ඇත…. ඒ  ඇයට නිතරම අමතක වෙනවා තමන් කෙතරමි වටීද යැයි කියා !!  ”
“උපුටා ගැනීමකි”

අද වැලන්ටයින්ලූ


​ජාති ජාති නන්ගිලා මල්ලිලා

පාට පාට ලස්සන ඇදුම්

තද තද වෙන්න ඇදලා

චූටි චූටි තෑගි බෙදාගෙන

ගොඩ ගොඩ ආදරය කරන්න

මුලු මුලුවලට රින්ගන

දවස අද වැලන්ටයින්ලූ

දුක ගැන කවි


අකුරෙන් අකුර රස කවි පද ලියවෙන්නා
අතරින් පතර ඇය ගැන මට සිහිවෙන්නා
කවියෙන් නිතර මගෙ දුක ගැන කියවෙන්නා
නොහඩන් සසර මතු නුබ මට හිමිවෙන්නා

පිළිතුරු කවි

අකුරෙන් අකුර රස කවි පද ලියවෙන්න
අතරින් පතර නොව නිතරම සිහිවෙන්න
කවියෙන් දුකක් නොව සතුටම කියවෙන්න
පින් කර ගනින් දැන්මම නොපමා වෙන්න

අකුරෙන් අකුර ලියවූ කවි පද සොයලා
අතරින් පතර සිහිවෙන ඇය ගැන හිතලා
කවියෙන් නුබේ දුක ඇය හට කියලා
නොහඩා යන්න මතු සසරේ පෙම පතලා

මට ඕනි මේ වගේ ආදරයක්..


asammathaya

ඔයත් කියවල බලන්න අනිවාර්යෙන්.
.
ඔහු – මං ඔයාට ආදරෙයි.
ඇය – මං දන්නවා.
ඔහු- විහිලු නෙවේ. 😕
ඇය – දන්නවා මැට්ටෝ. උත්තරේ මොකක් උනත් අපි හැමදාටම හොඳම යාලුවො. එකඟඳ ?
ඔහු- ඒ කිව්වෙ බෑ කියලනෙ නේද ?
ඇය – නැහැ. මගේ කොන්දේසි තියෙනවා. 😇
ඔහු – කියන්න බලන්න.
ඇය – වෙඩිමක් ගන්න බෑ. නැකැත් හොයන්න බෑ. ගෙදරට සංඝරත්නය වඩම්මලා දානයක් දීලා , මාව ඔයාගෙ කරගන්නෝනෙ. දානෙ ගෙදර මත්පැන් නැහැ.
මුලින් පුතෙක් ඕන. ඊ ගාවට දුවෙක්. දරුවො දෙන්නයි. ඊට වඩා බැහැ. දුවයි පුතයි නොලැබුණොත් තුන්වෙනියෙක් අරං හදාගන්න ඕනෙ.
ඊළඟට වැඩ කරන තැන හිත් අමනාපකම් ගෙදර ගේන්න බෑ. වැඩ කරන තැන ගැහැණු අය එක්ක එළියට යන්න , කතා කරන්න තහංචි නෑ. වැරදි හැඟීමක් ඇති උනොත් ‘මං ඔයාට හුඟක් ආදරෙයි’ කියල විතරක් මතක තියාගන්න.
මට අම්මා තාත්තා බලන්න යන්න ඕනෙ. ඔයාම තමයි එක්කං යන්නෝනෙ. එයාල මහගෙදර දාලා එන්න කැමති උන දවසක අපි එයාලව බලා ගන්නෝනෙ. අපිට අම්මල දෙන්නයි තාත්තල දෙන්නයි.
යාලුවො එක්ක කොහේ හරි යන්න හිතුනොත් මට අවසර පත පත ඉන්න බෑ. පිරිමියෙක් එක්ක තනියම යන්න උනොත් , මං ආදරේ ඔයාට විතරයි කියල ඔයා මතක් කරගන්න.
අතීතෙ ඉවරයි. ඒත් මගේ අතීතෙ කියන්නම් ඔයාට. ඔයාගෙ අතීතෙ මට දැනගන්න උවමනා නෑ. ඒත් කාටහරිම කියන්න ඕනෙ නම් ඒකට තමා මම ඉන්නෙ.
වැරදි වෙන බිරිඳක් වෙන්න පුලුවන් මං. ඒ වරද දුකක් නම් ඒ වරද කියන්නෝනෙ හොඳම යාලුවට. ඔව් ඒත් මං. මටත් එහෙමයි. රහස් නෑ. අපි අපිව හදාගමු.
නෑදෑයො යාලුවො ඉන්නවා කියල බෑ කොතනට උනත් එකට යන ගමනක් නම් මං ළඟින් ඉන්නෝනෙ. කම්මුලට හාදු ඕනෙ කවුරු හිටියත්. අපේ පුංචි පුංචි ආදර හාදු තුරුලු කර ගැනීම් දරුවන්ට අලුත් දෙයක් වෙන්න බැහැ.
කෙනෙකුට තරහ ගිය වෙලාවට අනික් කෙනා ඉවසන්න ඕනෙ. බැහැම නම් ටිකක් තනියම ඉන්න දෙන්නෝනෙ. ඒත් බොහොම පුංචි වෙලාවක්. අත උස්සන්න බැහැ මට. ගුටිකන්න හයිය නෑ ඔයාගෙන්. වරද කාගෙ උනත් ආදරෙන් කියල දෙන්න ඕනෙ හෙමීට.
පුලුවන් වෙලාවට ගෙදර වැඩට උදව් වෙන්නෝනෙ. අඩුම තරමේ ළඟින් වත් ඉන්න ඕනෙ. තමංගෙ කෝප්ප පිඟාන රෙදි පුලුවන් වෙලාවට තමන්ම හෝද ගන්නෝනෙ.
බත් කොහේදි උනත් මගේ අතින් කන්න මට ඕනෙ නෑ. මට කවන්නෝනෙ. මාත් එහෙමයි.
මොන මොනවටද ආස කියල මගෙන් අහන්නෝනෙ. ලැජ්ජ හිතෙයි කියන්න නොඇහුවොත්.
සමහර දවස් වලට මාව නාවල ඇඳුම් අන්දන්න ඕනෙ. කොණ්ඩෙ ගොතන්නෝනෙ. ඉඹින්නෝනෙ.
දරුවො ලොකුයි කියල බෑ. මගේ උකුලෙ ඔයාගෙ ඔලුව තියන් කතා කර කර ඉන්නෝනෙ.
දරුවො අලුත් ලෝක හොයන් යද්දී , මැදහත්ව ඉවසන්න ඕනෙ. උන්ට නිදහස දෙන්නෝනෙ. ඒත් නිතරම අපේ ආදරේ තියේ කියල පෙන්වන්නෝනෙ.
වයසට ගියාම හීතල මට උණුහුම ඕනෙ. ආදරෙයි කියන්නෝනෙ ගොඩාක්.
මුලින් කවුරු මැරුණත් අනිත් කෙනා හිතින් වැටෙන්න බෑ. ඉතිරි කාලේ සැනසීමෙන් ඉන්න ඕනෙ.
එකඟද මගේ කොන්දේසි වලට ??

උපුටා ගැනීම මේනුක දිල්ශාන්ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්