ලොව විශාලතම බැටරිය.


ඇමෙරිකාවේ Missouri ප්‍රාන්තයේ පිහිටා ඇති Taum Sauk Hydroelectric Power Station ජල විදුලි බලාගාරය ඉතාමත් අපූරු එකක්. මෙම බලාගාරයෙන් නිපදවන විදුලි බල ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි විදුලි බල ප්‍රමාණයක් උපයෝගී කරගෙන නැවත මෙම ජලාශයටම එම ජලය පුරනවා. මේක බැලූ බැල්මටම පෙන්නේ මෝඩ විකාර කතාවක් වගේ.

මෙම බලාගාරයට ජලය සපයන ජලාශය ස්වභාවික එකක් නොවේ. මෙය කන්දක් උඩ කොන්ක්‍රීට් වලින් කෘතිමව නිපදවපු ටැංකියක් කිව්වොත් වඩා නිවැරිදියි. මෙයට ජලය සපයන එකම ස්වභාවික ජල මාර්ගයක්වත් පිහිටා නැහැ.

විදුලි බලාගාර වල නිපදවන විදුලිය ගබඩා කර තබා ගන්න බැහැ. සිදුවන්නේ ඉල්ලුමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට සරිලන ලෙස විදුලිය එම මොහොතේම නිපදවා පද්ධතියට එක් කිරීමයි. නමුත් ඉල්ලුමට සරිලන ලෙස නොකඩවා විදුලිය සැපයීමට නම් සෑම විටම පද්ධතියේ ධාරිතාවය වැඩි කර යුතුයි.

Peak time යනු අධික විදුලිය පරිභෝජනයක් ඇති වේලාවයි (රාත්‍රී 6 – 9 සහ උදෑසන). මේ වේලාවට අවශ්‍ය විදුලි ඉල්ලුම සැපයීමට තාප බලාගාර ක්‍රියාත්මක කර විදුලිය නිපදවිය යුතුයි. මෙය ලාභ දායක නැහැ. ඒවගේම Off Peak time යනු එතරම් විදුලිය පරිභෝජනය නොකරන වේලාවක්. මේ වේලාවට අක්‍රිය කල නොහැකි සුර්ය, සුළං, ජල වැනි බලාගාර විදුලිය බොහොමයක් පරිභෝජනය නොවන නිසා අපතේ යනවා ඒවා ගබඩා කර ගත නොහැකි නිසා.

Peak time එකේදී ඉහත ටැංකියේ ජලය භාවිතා කර ඊට පහලින් ඇති බලාගාරයේ ජල විදුලි ටර්බයින කරකවා විදුලිය නිපදවා පද්ධතියට එක් කරනවා. ඉවත් වන ජලය බලාගාරය ආසන්නයේ වෙනත් ටැකියකට එකතු වෙනවා. මේ නිසා තාප බලාගාර භාවිතය අවම වෙනවා.

Off Peak time එකේදී පද්ධතියෙන් අපතේ යන (සුළං, සුර්යය බලාගාර) විදුලිය උපයෝගී කරගෙන මෝටර් ආධාරයෙන් පහල ටැංකියේ ඇති ජලය නැවත ඉහල ටැංකියට පුරවනවා.

මේ නිසා සැබවින්ම සිදුවන්නේ අපතේ යන විදුලිය භාවිතා කර මෙම විශාල ජල ටැංකිය පුරවා නැවත ඉල්ලුම වැඩි විට එම ජලයෙන්ම නැවත විදුලිය නිපදවීමයි. මේ නිසා තාප බලාගාර වලින් විදුලිය නිපදවන අධික වියදම ඉතිරි වෙනවා. එම නිසා මෙම බලාගාරයේ නිපදවන විදුලිය සැබෑ ජල විදුලි බලාගාරයකටත් වඩා වටිනවා.

ඇත්තටම බැලුවම මේ විශාල ජල ටැංකිය අපතේ යන විදුලිය ගබඩා කර තබා ගෙන අවශ්‍ය වේලාවට මුදා හරින යෝධ බැටරියක්!!

සිංහලපීඩියා

ගල්කිස්සෙ වෙරළට වැලි පුරවන්න මිලියන 890ක් වියදම් උනාට ඒකෙන් පාඩුවක් උනේ නැහැ


වගකීමෙන් කියන්න ඕන ගල්කිස්සෙ වෙරළට වැලි පුරවන්න මිලියන 890ක් වියදම් උනාට ඒකෙන් පාඩුවක් උනේ නැහැ කියන එක.

වරාය නගර ව්‍යාපෘතිය වගේ ඒවට අපි මුහුදෙන් වැලි ගොඩක් ලබාගත්තා, මෙසේ වැලි දිගින් දිගටම ලබා ගත්තම අපි එක්ක මුහුද තරහවෙනවා, එහෙම තරහ නොවෙන්න නම් අපි ආයෙම යම් වැලි ප්‍රමාණයක් මුහුදට පූජා කළයුතු වෙනවා.

ඒ අනුව තමා මිලියන 890ක් වියදම් කරල වැලි පූජා කලේ….ඒ පූජා කරපු නිසා තව අවුරුදු 10කට අපට සුනාමියක් එන්නෙ නෑ..මුහුදෙන් අනතුරක් වෙන්නෙ නෑ.
එහෙම සුනාමියක් ආවනම් වෙන පාඩුව මිලියන 890කට වඩා බොහෝම වැඩියි.

ඒ නිසා දුරදිග හිතලා මේ කරපු වැඩේ අපි අගයන්න ඕන.

කරුණු නොදන්නා හිස් මිනිස්සු මේ වැඩේ විවේචනය කලාට කරුණු දන්න අපට එසේ කරන්න බැහැ…ඉස්සර වගේ නෙමෙයි දැන් වැඩකට නැති වැඩ වෙන්නෙ නැහැ.
ඒවා අධීක්ෂණය කරන්න ගෝඨා,මහින්ද,චමල්,බැසිල් කියන සිව් දෙනා වගේම ඒ අයට මඟහැරුනොත් නාමල් ඉන්නවා. ඒ නිසා අප බිය වියයුතු නැහැ.

නැවතත් කියන්නෙ මෙතන මිලියන 890ක් පාඩු උනේ නෑ…බිලියන ගණනක් ලාබ උනා මිසක. 

ඒවා අධීක්ෂණය කරන්න ගෝඨා,මහින්ද,චමල්,බැසිල් කියන සිව් දෙනා වගේම ඒ අයට මඟහැරුනොත් නාමල් ඉන්නවා. ඒ නිසා අප බිය වියයුතු නැහැ.”
අනිවාර්යයෙන්ම 

තිරසාර සංවර්ධනද? විනාශකාරී සංවර්ධනද? පරිසරය සමග අපි කොතනද?


රටක සංවර්ධනය කියන එක අනිවාර්යයෙන්ම වෙන්න ඕනි. ඒ හරහා තමයි රටේ මිනිස්සුන්ට රැකියා අවස්ථා වැඩිවෙලා විරැකියාව තුරන් වෙලා අතේ මිටේ වැඩිපුර මුදල් ගැවසිලා මිනිස්සුන්ගේ ජීවන තත්වය උසස් මට්ටමකට ගේන්න හැකියාව ලැබෙන්නේ.

ඒක රජයකට තනියම කරන්න පුළුවන් දෙයක් නෙවෙයි. හැබැයි රජයට පුළුවන් ඒ සංවර්ධනය ලගා කරගන්න අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් සහ සේවාවන් හදලා රටේ රාජ්‍ය සජ පුද්ගලික අංශයේ ආයතන වලට ඉතිරි ටික කරගෙන යන්න ඉඩ හදලා දෙන්න පුළුවන්.

අන්න එතනදි රජය ක්‍රියාත්මක කරන සංවර්ධන වැඩ පිළිවෙලවල් පරිසර පද්ධති විනාශ නොකර පරිසරයට අවම හානියක් වෙන විදිහට තිරසාර සංවර්ධන වැඩපිළිවෙලවල් වලට යොමුවිය යුතුයි.

එහෙම නොවුනොත් වෙන්නේ සංවර්ධනය නිසා සිදුවන පරිසර හානිය තුලින් සංවර්ධනය තුලින් බලාපොරොත්තු වෙන ආර්ථික ලාභයට වඩා කිහිප ගුණයක ආර්ථික හානියක් අසමතුලිත පරිසරය නිසා ඇතිවන පලවිපාක වලින් ඇතිවෙන එක.

යම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් කරද්දි පරිසරයට වෙන හානිය තක්සේරු කරන්න රජයේ එක එක ආයතන රාශියක් තියෙද්දිත් ලංකාවේ සිදුවන සමහර සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ඒ කිසි දෙයක් කනකට නොගෙන දිගටම පරිසරය විනාශ කරමින් සිටිනු දැකීම ඉතා ඛේදනීය තත්වයක් බව නොකිව යුතුය.

එසේම ඔවුන් මේ විනාශ කරන්නේ අපේ පරිසරය නොව අපගේ අනාගත පරපුරේ පරිසරය බව අමතක නොකළ යුතුය.

ගෙවතු වගාවට ඔබේ ගෙවත්තේ ඉඩ හරියට ප්‍රයෝජනයට ගමුද?


ඔබේ ගෙවත්ත හරියට ප්‍රයෝජනයට ගනිමු.

ඔබට වසර පුරා ඵලදාවක් දෙන හා අවශ්‍ය වන එළවළු, පළතුරු, කුළුබඩු සහ බෙහෙත් පැළෑටි වගා කරමු.

එළවළු වගා කිරීමේදි අඩු ඉඩකඩකින් අඩු කාලයකින් දිගුකාලීන ඵලදාවක් ලබා දෙන පළාවර්ග, මිරිස්, සලාද වර්ග වගා කරමු.

ඒ වගේම ගස් වල සහයෙන් ගෙවත්තේ අහසේ ඉඩ ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි මෑකරල්, වැටකොළු, කරවිල, නිවිති වැනි වැල් වර්ග වගා කරමු.

පළතුරු වගා කිරීමේදි පෝච්චි වල හෝ කුඩා ඉඩක වැවිය හැකි කෙටි කාලයකින් ඵලදාව ලබා දෙන දෙහි, ගස්ලබු, ඇබරැල්ලා වැනි පළතුරු වගා කරමු.

කුළුබඩු ලෙස ඉගුරු, කහ, මිරිස්, රම්පේ, කරපිංචා, සේර වැනි වසර පුරාම අපි භාවිතා කරන දේ වගා කරමු.

ගෙදර හදිසියකදී භාවිතා කළ හැකි බෙහෙත් වර්ග ලෙස කෝමාරිකා, කොහොඹ වැනි පැළ වගා කරමු.

ඔබේ ගෙවත්තේ තියෙන ඉඩෙන් උපරිම ප්‍රයෝජනයක් ගනිමු. දිගුකාලයක් වැයකොට කෙටි කාලයක් ඵලදාවක් දෙන ආහාර භෝග වෙනුවට කෙටි කාල පරතර වලින් දිගු කාලයක් ඵලදාව ලබාදෙන භෝග වලට මුල්තැන දෙමු.

කුණු කන අලි


කෝච්චියට හැප්පිලා
වෙඩි කාලා
නෙවෙයි මේ
ඔයාලා අපි දාන කුණු කාලයි
දැන් ගොඩක් අලි ඇතුන් මැරෙන්නේ

ප්ලස්ටික් පොලිතීන් වලින් මිදෙන්න

කසළ හරියට කළමනාකරණය කරන්න

දැන් අපිට කාලය හරි

ටිකිරි නිසා කෙලවා ගැනීම


https://www.cnn.com/travel/article/elephant-festival-sri-lanka-intl-scli/index.html

කාලයක් තිස්සේ ක්‍රමිකව වයසත් එක්ක දත් ගෙවීයාම නිසා කෑම ගන්න එක අඩුවීම නිසා අසරණ වෙච්ච එක සතෙක් නිසා රටටම කෙලවා ගන්නා ජාතියක් වීම ගැන පුදුම ආඩම්බරයක් තියෙන්නේ.

ඒ සතා පොඩි කාලේ ඉදලා අවුරුදු 65ක් දළදා පෙරහැරට සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා. ඒ කියන්නේ ඒ අවුරුදු 65ක කාලයම මේ සතා හොදින් බලාගෙන තියෙනවා. අදටත් මේ සතා ගැන ඒ හාම්පුතා බලාගන්නවා.

බුකී වීරයන්ට අනුව මේ සතාට කන්න දීලා නෑ. උන් දන්නේ නෑ මේ සතාට කෑම කාගන්න විදිහක් නෑ දත් ගෙවිලා නිසා කියලා. ඒ වෙනුවෙන් අර හාම්පුතා ලක්ෂ ගානක් වියදම් කරනවා. ඔච්චර කැක්කුම තියෙන එකෙක් සතයක් එකතු කරලා ඌව බේරගමුද කිව්වාද?
සේලයින් බෝතලයක් අරන් දෙමු කිව්වාද?

අර තල් අත්‍තට බෙලිගෙඩිය වැටුනාම දුවපු හාවා වගේ ඔහේ මොලෝ සංසාරයක් නොදැන දුවනවා දැකපු දේ අල්ලගෙන. හොයලා බලලා කිසි දෙයක් කතා කරන්නේ නෑ.

අනික එක සෙට් එකක් කියනවා ඒ ඇතින්න කැලේ හිටියානම් මීට වඩා හොදට ඉන්න තිබ්බා කියලා. කැලේ ඉන්න අලින්ගේ ජීවිත වලට කෙලවෙන හැටි නොදන්න බබ්බු නේ උන්. මිනිස්සු මැරුවේ නැත්නම් අලි මැරෙන්නේ ස්වාභාවිකව කන්න බැරිවෙලා හරි සටනකින් තුවාල වෙලා. කන්න බැරි වෙන්නේ කන කෑම වල රළු බවත් එක්ක හකු දත් ගෙවිලා. ඒකයි අලියෙක්ගේ පරමායුෂ 55-60 වගේ වෙන්නේ ලංකාවේ.

මේ ඇතින්නට දැන් 70ක්, ඒ කියන්නේ පරමායුෂටත් වඩා ඉන්න කෙනෙක්. එහෙම ඉන්න පුළුවන් හොදින් බලාගත්තොත් විතරයි. අවුරුදු 50ක් දළදා කරඩුව ගෙනිච්ච රාජා ඇතත් මලේ කෑම කාගන්න බැරුව තමයි. හැබැයි මිනිස්සු අදටත් ඌට වදිනවා දළදා මාලිගාවට ගියාම.

දැන් මේ ඇතින්න පොඩිකාලෙ ඉදලා බලා ගත්ත අලි හාම්පුතා එල්ලුම් ගස් යවලා, දළදා පෙරහැරෙන් අලි ඇත්තු ඔක්කෝම අයින් කරලා, අර හීලෑ අලි 113 දෙනා කැලේට නිදහස් කරලා දාන කන් මේ සටන කරමු.

ඊට පස්සේ කෝච්චියට හැප්පිලා මැරෙන උන්, විදුලිය වැදිලා මැරෙන උන්, වෙඩිකාලා මැරෙන උන්, හක්කපටස් කාලා මැරෙන උන්, කුණු කාලා මැරෙන උන් හැමදාම දකින නිසා ඒගැන කතා නොකර ඉමු. අලි 6000ක් ඉන්න රටේ දවසට අලියෙක් දෙන්නෙක් මැරෙන රටේ මැරෙන අලි බේරගන්න බල්ලෙක් වත් නෑ.

හැබැයි පෙරහැරේ අලිගෙනියන එකට සංස්කෘතිය එක්ක අමුතු පරපුරේ රැඩිකල් උන්ට අවුලක් තියෙනවා. අන්න ඒ ඇරියස් එක හැම අවුරුද්දේම පෙරහැර කාලෙට ලං වෙනවා. හැබැයි මේපාර උන්ට හොද අවියක් හම්බ උනා එච්චරයි. ඔය එකෙක් කතා කලාද දඹුල්ලේ කුණු කන අලි 30-40 ගැන? උන් මැරෙන්නේ හෙමීට ඒක මාකට් වෙන්නෙ නෑ. කෝච්චියට හැප්පෙන උන් වෙඩිකන උන් නිතර වෙන නිසා ගානක් නෑ.

ලංකාවේ හීලෑ අලි ඉන්නෙ 113යිලු, 6000න් 113 ක් කියන්නේ 1.8%- 2% අතර ගානක්. ඔන්න ඔය පොඩ්ඩ ගැන කතා කරන එකෙක් අර ඉතිරි 98% රැක ගන්න කිසි දෙයක් කරන්නෙ නෑ.

රෝහණ කේ අමරකෝන්

අනේ රටේ පරිසරයේ අනාගතය


ඊයේ පෙරේදා ආපු විල්පත්තු රැල්ල, ගස් සිටුවන රැල්ල, කුණු සුද්ද කරන රැල්ල, පෝස්ටර් ගලවන රැල්ල, අලි සංරක්ෂණ රැල්ල එක්ක ලංකාව පුරා පරිසරවේදීන් වැහිවැහැලා.

හැබැයි උන් එකෙක්වත් ඔය කිසි දෙයක් ගැබුරට හිතලා කරන උන් නෙවෙයි. මොකක් හරි රැල්ලක් ආවම ජනප්‍රිය වෙන්න බලාගෙන මොකක් හරි දෙයක් කරනවා. එහෙම හරි දෙයක් කරන එක නම් අගය කරන්න ඕනි.

නමුත් එක වැඩක් දෙකක් කරලා තමන් පොර තමන් තරම් දන්න කෙනෙක් නෑ කියලා හෙන ප්‍රබුද්ධ වෙන්න යන පරිසරවේදීන් කියලා කියාගන්න සෙට් එකක් ඉන්නවා කියලා අපිටත් දැන් කාලයක් තිස්සේ පෙනුනා.

ඒත් පරිසර සංරක්ෂණය ඉස්මුරුත්තාවේ ගිය ගොන් ගස් සිටිනා බව තහවුරු වෙමින් පවතිනවා. දෙයක් මතුපිටින් බලලා පඩි ටෝක් දෙන අය දැකලා නැත්නම් බලාගනිල්ලා.

මීට පස්සේ වත් දෙයක් හොදට හොයලා බලලා. දන්නේ නැත්නම් තව කාගෙන් හරි අහලා බලලා වැඩක් කරන්න පටන් ගන්න.

කාගේ දරුවොද බං මුන්

ඔන්න ඔහේ අපිත් කිඹුලා බනිස් ගැන වත් මේ විදියටම අවධානය යොමු කරන්න ඕන බලන්න. නැත්නම් කොන් වෙන සීන් එකක් තියෙන්නේ.

#ඩොල්පින්කොත්තු #කිඹුලාබනිසෙන්කිඹුල්ලුරැකගමු #පරිසරවේදියෝ #අනේරටේපරිසරයේඅනාගතය