විශාදය (depression), ඔබේ අවබෝධය ජීවිතයක් බේරාගැනීමට උපකාරී විය හැක.


කරුණාකර මිනිත්තු 5ක් වැය කර මේ ලිපිය කියවන්න.ඔබේ මිතුරන් දැනුවත් කරන්න.

මේ දිනවල බුකියේ ප්‍රධාන මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත්තේ Linkin Park සංගීත කණ්ඩායමේ ගායක Chester Bennington ගේ අකල් මරණයයි. දීර්ඝ කාලීනව ඔහු පීඩා විඳි විශාද තත්වය (depression) ඔහුගේ නික්මයාමට හේතු වූ බවට මත පල වී තිබෙනවා.

නමුත් මේ කියන්න යන්නේ චෙස්ටර් ගැන නම් නොවේ, සමාජයේ ඕනෑම තරාතිරමක කෙනෙක්ගේ වටිනා ජීවිතය උදුරා ගත හැකි, එතරම් අපගේ කතා බහට ලක් නොවන බරපතල මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් වෙන විශාදය (depression) ගැනයි.

සරලව කිවහොත් විශාදය යනු “දීර්ඝ කාලයක් තිස්සෙ සිතේ පවතින ශෝකී බවයි”.

විශාදය නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 800,000 පමණ පිරිසක් දීර්ඝ කාලීනව පිඩා විඳින බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා. ලාංකීය සමාජය තුල කාන්තාවන් අතර විශාද තත්වය සාපේක්ෂව බහුලයි.

ලංකාවේ සමාජය තුල මානසික රෝග පිළිබඳව ඇති අවබෝධය සතුටුදායක මට්ටමට තවමත් පැමිණ නෑ.
මානසික රෝගියෙක් සිටීම පවුලටම නින්දාවක් ලෙස සැලකෙන අතර ඔවුන් “පිස්සන්” ලෙස හංවඩු ගසා සමාජයෙන් කොන් කිරීම සුලභව දැකිය හැක. මේ නිසා විශාදය ප්‍රමුඛ මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළු වලින් පීඩා විඳින බොහෝ දෙනා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වීමට මැලි වෙනවා.

විභාග අසමත් වීම, විරහව, සමිපතමයෙකුගේ වියෝව, ගෘහස්ත හිංසනය, අනපේක්ෂිත මුල්‍ය පාඩු වැනි අවාසනාවන්ත, ශෝකී අවස්ථාවන්ට අප සියල්ලන් මුහුණ දෙන අතර මේ දුක කාලයත් සමග පහව යයි. මෙය සාමාන්‍ය තත්වයක් වන අතර මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

කෙසේ නමුත් එවැනි සිද්ධි නිසා ඇතිවන ශෝකී බව දිගටම පැවතීමෙන් එය විශාද තත්වයක් දක්වා වර්ධනය විය හැක.

————————————-

විශාදය ඇති වීමට හේතු සමහරක් පහත දැක්වේ.

*ජානමය නැඹුරු බව
*මුහුණ දීමට සිදුවන අවාසනාවන්ත සිදුවීම්
*දීර්ඝ කාලීනව පවතින කරදර, පීඩාකාරී තත්ත්ව (සැමියාගේ බීමත් කම, කායික රෝගී තත්ව)
*ලෝකය, සමාජය ගැන තමා දරන අදහස් වල ස්වභාවය (තමන්ට අවශ්‍ය ලෙස දේවල් සිදු විය යුතු යයි සිතිම)

විශාදය බොහෝ විට සුව කල හැකි අතර මුල් අවස්ථාවේ දී මනෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මගින් සුව කර ගත හැක. විශාදය සඳහා ඖෂධ ප්‍රතිකාර ලබා දීමද සිදු වේ. තත්වය උත්සන්න වූ විට රෝහල්ගත කර ප්‍රතිකාර ලබා දෙනවා.

විශාදය මාස 6 සිට අවුරුදු කීපයක් පුරා වුව පැවතිය හැකි අතර වෛද්‍යවරයෙක්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ රෝගය පාලනය වූ පසුව මාස 4-6ක් පමණ යනතුරු ප්‍රතිකාර ලබා දෙයි. නැවත්වීමෙන් පසු 30% කට නැවත විශාදය ඇති වීමේ අවධානමක් පවතින නිසා වෛද්‍යවරයා සමග නිතර සම්බන්ධතා පවත්වාගැනීම ඉතා වැදගත්. එලෙස නැවත විශාදය වැළඳුන අය සහ එවැනි අවධානමක් ඇති අය සඳහා මාස 6-24 දක්වා ප්‍රතිකාර කිරීම සිදුවේ. මෙය රෝගයේ තත්වය අනුව වෙනස් වේ.

කෙසේ නමුත් විශාදය මැඩලීමේ විශාලම ගැටලුව වන්නේ සමාජ ආකල්ප, විශාදය පිලිබඳ අනවබෝධය නිසා මනෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට මැලි වීම හේතුවෙන් විශාද තත්වය උත්සන්න වී රැකියා අහිමි වීම, පවුල් ප්‍රශ්න ඇති වීමට, කායික රෝගී තත්ව උත්සන්න වීම හා සිය දිවි නසා ගැනීමට පවා සමහරු යොමු වීමයි.

————————————-

විශාදයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ 3කි.

*දිගින් දිගටම සිතේ පවතින කණස්සලු ස්වභාවය
*ඉක්මනින් විඩාවට පත් වීම
*ජිවිතයේ සතුටක් නොමැති වීම

මීට අමතරව පහත උප ලක්ෂණ විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳින්නන් තුල දැකිය හැක.

*අවධානය යොමු කිරීමේ නොහැකියාව, අමතක වීම, තීරණ ගැනීමේ ගැටළු සහ මානසික ඒකාග්‍රතාව බිඳ වැටීම
* අනාගතය ගැන අවිනිශ්චිත බව, වැදගැම්මකට නැති කෙනෙක් බව සිතීම.
*ආත්ම විශ්වාසය බිඳ වැටීම, ජිවිතයේ බලාපොරොත්තු සඵල කරගත නොහැකි බව දැනීම
*සෑම දෙයක් ගැනම ඍණාත්මක සිතුවිලි, අසුබවාදී ආකල්ප ඇති වීම
*මරණය පිලිබඳ නිතර සිතීම සහ දිවි නසා ගැනීමට සිතීම.
*ආහාර අරුචිය.
*නින්ද නොයාම, බාධා සහිත නින්ද.
*අලස බව, එදිනෙදා කාර්යයන් සඳහා උනන්දුවක් නොමැති වීම
*ඥාති මිතුරු ඇසුර අප්‍රිය වීම, හුදකලා වීමට සිතීම.
* අන්‍යයන් නුරුස්සන බව, අනවශ්‍ය ලෙස කේන්ති යාම
*ලිංගික ජීවිතය පිළිබඳව ආශාව අඩු වීම
*ඇඟපත වේදනාව, හිසරදය, බඩ දැවිල්ල ආදී රෝග ලක්ෂණ නිතර පැවතීම

***ඉහත ප්‍රධාන ලක්ෂණ හෝ උප ලක්ෂණ කිහිපයක් ඔබට හෝ ඔබ ඇසුරු කරන කෙනෙක්ට දිගින් දිගටම පවතින බව පෙනේ නම් මනෝ වෛද්‍ය වරයෙකු හමුවීම ඉතා වැදගත්. ***

විශාදය නොසඟවා ප්‍රතිකාර ගත යුතු රෝගී තත්වයකි. නිවැරදි ප්‍රතිකාර සඳහා ඉක්මනින් යොමු වීමෙන් පසු කාලීනව ඇති විය හැකි ජිවන ගැටළු රාශියක් වලක්වා ගත හැක. එමෙන්ම ඔබේ හෝ ඔබේ සමිපතමයෙක්ගේ වටිනා ජීවිතය වුවද බේරාගැනීමට ඔබට හැකියාව ඇත.

————————————-

විශාදය සඳහා නිවැරදි ප්‍රතිකාර ලබා ගමු.

විශේෂඥ මනෝ වෛද්‍යවරයෙක් සේවය කරන දිස්ත්‍රික් රෝහල්, ශික්ෂණ රෝහල් සහ මහා රෝහල් වල මානසික සෞඛ්‍ය සායන පැවැත්වේ තවද අංගොඩ පිහිටි ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය, පෞද්ගලික රෝහල් වල මනෝ වෛද්‍ය වරුන්ද ඔබට හමු විය හැක.

මීට අමතරව ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් සහ යෞවන සමාජ, පාසල්, වැඩිහිටි නිවාස, ළමා නිවාස ඉලක්ක කරගෙන මානසික සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ.

————————————-

ඔබත් විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳිනවා නම් කළ යුතු දේ

*මනෝ වෛද්‍ය වරයෙක් හමු වී නිවැරදි ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන්න.
*විශ්වාසවන්ත කෙනෙක් සමග ඔබේ හැඟීම් බෙදා ගන්න.
*ඖෂධ මාත්‍රාව නිසියාකාරව ගන්න.
*මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය වලින් ඈත් වන්න. විශාදය උත්සන්න කිරීමට මත්පැන් හේතු වේ.
*ප්‍රමාණවත් ආහාර වේලක් ගන්න.
*නිසියාකාර නින්දක් ලබා ගැනීමට උත්සුක වන්න.
*එදිනෙදා කාර්යයන් වල හැකිතාක් යෙදෙන්න.
*පවුලේ අය සහ මිතුරන් ආශ්‍රය කරන්න. (ඔවුන් ඔබේ තත්වය ගැන දැනුවත් වීම සහ ඔබට ඇහුන්කන් දීම ඉතා වැදගත්.)
*මානසික සුවය සඳහා භාවනා කරන්න.
*ශාරීරික සුවය පිණිස කෙටි ව්‍යායාම් වල නිරත වන්න.
*සිය දිවි නසා ගැනීමට සිතේ නම් වහාම මනෝ වෛද්‍යවරයෙක් හෝ සුමිත්‍රයෝ සේවාව 011 269 2909 CCC පදනම 1333 අමතන්න.

————————————-

ඔබේ පවුලේ කෙනෙක්, මිතුරෙක් විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳිනවා නම් ඔබ කල හැක්කේ මොනවාද?

විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳින අය අන් අයව නුරුස්සන නිසා ඔවුන් වෙත ලඟා වීම අපහසු විය හැක. තමන්ට මානසික රෝගී තත්වයක් ඇති බව පිළිගැනීමට ඔවුන් මැලි විය හැක.

*නිවැරදි මනෝවෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැනීම සඳහා ඔහුව යොමු කරන්න.
*ඔවුන්ව මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ඈත් කරන්න.
*ඔවුන්ට ඇහුම් කන් දෙන්න, ඔවුන්ගේ ජිවන ගැටළු විසඳීමට දායක වන්න.
*ඔවුන්ග්ගේ අකාර්යක්ෂම බව, අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටළු විශාදය නිසා ඇති වන්නක් බව තේරුම් *ගෙන ඔවුන්ට සංවේදී වන්න.
*හැකිතාක් එදිනෙදා කටයුතු කිරීමට ඔවුන්ව උනන්දු කරවන්න.
*නිසි වෙලාවට ප්‍රතිකාර, ඖෂධ මාත්‍රා ගැනීමට ඔවුන් උනන්දු කරන්න.

————————————-

විශාද තත්වයෙන් පීඩාවිඳින්නන් සහ දිවි නසා ගැනීමට සිතුවිලි ඇති අය වේ නම් වහාම පහත දුරකථන අංක අමතා සහය පතන්න.

ශ්‍රී ලංකා සුමිත්‍රයෝ – 011 2 682 535 / 011 2 692 909
CCC පදනම – 1333 (නොමිලේ ඇමතුම්)
ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය – 011 7 490 000

————————————-

ලිපිය සකස් කිරීම සඳහා විස්තර ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය, ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්‍ෂ කාර්යාලය, ශ්‍රී ලංකා මනෝවෛද්‍ය සංගමයේ ප්‍රකාශන උපයෝගී කරගන්නා ලදී.

සමාජය තුළ විශාදය මැඩලන්න උරදෙන්න. මේ ලිපිය ශෙයා කරන්න. ස්තූතියි.

 

උපුටාගැනිම

fb.com/malithsalvatore

හිගන අලි සහ වැනසෙන අපේ වන සතුන්


ඊයේ ජූලි 22 2017, මම අම්මයි අප්පච්චි එක්ක කතරගම ගියේ කතරගම පෙරහැරට කලින් අලුත් සහල් මoගල්යට අපේ ගෙදරිනුත් අලුත් හාල් පූජා කරලා, මීට සති දෙකකට කලින් අපේ අතරින් වියෝවූ අපේ අත්තම්මාට පින් පමුණුවන්න කිරිවෙහෙරට පුදපූජාවන් කරලා එන්න.

ඒ යන අතර මගදි වෙනදා වගේම බුත්තල කතරගම පාරෙදි යාල කැලේ මැද දි හමුවන අලි හිගන්නා 35 කිලොමීටර් කනුව අසලදි හමු උනා. දැන් වසර 5-6 ක ඉදලා මෙතන මේ තරුණ අලියා රැකගෙන ඉන්නවා පාරේ යන වාහන වලින් දෙන කෑම කන්න. ඒ, පහසුවෙන්ම ඌට ඕනි කෑම මහන්සියකින් තොරව හොයාගන්න පුලුවන් නිසා. මොකද වන අලියක්ට දිනකට ඕනි කෑම හොයාගන්න ඌට කිලෝමීටර් ගානක් ඇවිදින්න ඕනි.

මේ කෑම හිගාකන වැඩේ අපේ මිනිස් හිගන්නො කරනවා වගේම තමයි අලිත් කරන්නේ, අපේ මිනිස්සු පින් සලකලා හරි අනුකම්පාවට හරි හිගන්නොන්ට උපකාර කරනවා, නමුත් උන් ඒක බිස්නස් එකකට කරනවා. අලියත් මහන්සියකින් තොරව කෑම ලැබෙන නිසා පාර අයිනට වෙලා හොඩේ පානවා කෑම ඉල්ලලා.

මම ඒත් කල්පනා කලා මෙහෙම කෑම දෙන එකන් අලියා ලෙඩ වෙන එක දැන දැනත් වනජීවී එක මේ අලියාව මෙතනින් ඉවත් කරන්න උත්සාහ නොකරන්නේ ඇයි කියලා.

මොකද පලවෙනි කාරනේ මිනිස්සු දෙන පලතුරු, බිස්කට් වල තියන සීනි නිසා මේ අලියට දියවැඩියාව ඉතා පහසුවෙන් හැදෙන්න පුලුවන්.මොකද අලි නිතරම කන්නේ ගස්වල කොල සහ තනකොල. ඒවගේ සරල නමුත් පෝෂනීය කෑම වේලක් තුලින් ලැබෙන විටමින් සහ අනික් පෝෂන ගුණ මේ මිනිස්සු දෙන කෑම නිසා නොලැබී යනවා. මොකද අලියට බඩ පිරුනාට පස්සෙ ආය තනකොල කන්න උවමනාවක් නෑනේ. ඒ වගේම තනකොල වලින් ලැබෙන සෙලියුලෝස් අඩු නිසා අහාර දිරවීම අඩුවෙනවා කාලයත් එක්කම.

දෙවෙනි කරණය තමයි අලියා කෑම පහසුවෙන් ලැබෙන නිසා දවස පුරාම එකම තැනක ඉන්න එක. අපි හැමෝම දන්නවා කම්මැලි කමට එක තැනකට වෙල මොකුත් නොකර හිටියාම මොකද වෙන්නේ කියලා. ශරීරයට වි‍යායාම නොලැබෙන නිසා අලින්ට උනත් හන්දිපත් රෝග, අධික රුධිර පීඩනය සහ වෙනත් රෝග පහසුවෙන් හැදෙන්න පුලුවන්.

තුන්වෙනි කාරණය තමයි, මිනිස්සු කෑම දෙන්නේ පොලිතීන් එක්ක සමහර වෙලාවට. අලියට අපිට වගේ පොලිතීන අයින් කරලා කන්න අමාරුයි. එයාලා පොලිතීන් එක්ක තමයි දෙන ආහාර ගන්නේ. ඉතින් අලි බෙටිවල තියන පොලිතීන් ගොඩ දැක්කම හිතෙනව මිනිස්සු මෙච්චරම ගොන්ද සත්තුන්ට පොලිතීන එක්ක කෑම දෙන්නේ කියලා. බෙට්ටත් එක්ක එලියට එන්නේ කන පොලිතීන් වලින් පොඩ්ඩයි. ගොඩක් පොලිතීන් අහාර මාර්ගයේ හිරවෙනවා. ඔයාලට මතක ඇති පොලොන්නරුවේ අලියෙක් මැරුනා ආහාරමාර්ගයේ පොලිතීන් හිරවෙල දාවස් ගානක් දුක් විදල.

මේ පොලිතීන් එක්ක කෑම දෙන එක නිසා අලි මැරෙනවා කියන එක මම මුලින්ම කිව්වේ 2011 දී උඩවලවේ අලින්ට කෑම දෙන එකක් දැකලා. වනජීවී එකෙන් ඊට පස්සෙ තිබෙන අලි වැටට අමතරව තවත් අලි වැටක් ඉදිකලා වල් අලින්ට සහ මිනිස්සු අතර තියන සම්බන්ධය අවම කරන්න. ඒක සාර්ථක උනා, අලින්ට කෑම දෙන්න අපහසුව නිසා මිනිස්සු කෑම දෙන එක අවම කලා. අලින්ට කෑම ලැබෙන එක අඩු උන නිසා උන් ආයෙත් පාරවල් අයිනේ හිගාකන එක නැවැත්තුවා.

මේ තියෙන්නේ මම ඒ ලියපු බ්ලොග් පෝස්ට් එක. ඒකත් කියවලා බලන්නකෝ, මීට අවුරුදු 6කට කලින් ලියපු එකක්.

අලියෙකු මරණ පව්කාර මිනිසෙකු දුටිමි..

මම හොයලා බැලුවා වනජීවී එකේ ඉන්න මගේ මිත්‍ර ඉහල නිලධාරි මහතෙක් ගෙන්. ඔවුන් විවිධ උත්සාහයක් දරලා තියනවා මේ අලියා යාල කැලයේ වෙනත් තැනකට යවන්න. ඒත් මේ අලිය නැවතත් මේ තැනට එක එක නතර කරන්න බැරි වෙලා තියනවා. ඒවගේම යාල කැලය මැදින් බුත්තල කතරගම මාර්ගය තියන නිසා උඩවලවේදි වගේ අලි වැටවල් ගහන්න බෑ පාර දෙපැත්තේම. මොකද අලි පාර හරහා කැලය තුල එහා මෙහා මාරුවෙන්න ඕනි නිසා. ඊට පස්සේ දැන් කරලා තියෙන්නේ පාර දෙපැත්තේ දිගටම “වන සතුන්ට කෑම දේමන් වලකින්න” කියල මේ අලියගේ රූප දාලා බෝඩ් දලා තියන එක.

හොදම වැඩේ කියන්නේ මේ අලියා තනියම නෙවෙයි දැන් හිගාකන්නේ. එයගේ පෙම්වතිය ඊට කිලෝමීරට 20ක් ඈතින් 53-55 කිලෝමීටර් කණුව අතර හිගාකන්න පුරුදු කරලා තමයි එයාගේ වැඩේ කරන්නේ.

මේ බ්ලොග් පොස්ට් එක කියව්න ඔයාලට කරන්න පුලුවන් ලොකූ උදව්වක් තියනවා. ඔයලා යාල හෝ කතරගම යනවානම් මේ පාරේ ඉන්න අලි දෙන්නාට කෑම දෙන්න එපා. ඒවගේම අනිත් අයවත් දැනුවත් කරන්න මෙහෙම කෑම දෙන්න ගියාම ඒ අය කරන විනාශය.

මේක යාල ඉන්න අලි හිගන්නො දෙන්නාට විතරක් නෙවෙයි. කැලෑවල් වල ඉන්න කිසිම සතෙක් ට කෑම දෙන්න එපා. ඒක යාල සහ අනිත් කැලෑවල් වල ඉන්න අලි, හෝර්ටන් වල ඉන්න ගෝන්නු වගේ හැම සතෙක්ටම පොදුයි. ඔයලත් මේ සතුන් අනාගත පරපුරට රැකදෙන්න එකතුවෙන්න.

ඩෙංගු බෝ වෙන හැටි  සහ එය ප්‍රායෝගිකව ඩෙංගු මර්දනයට යොදා ගන්න හැටි.


1. වයිරසය සහිත ඩෙංගු රෝගියෙක්ගෙන් මදුරුවෙක් ලේ උරා බොනවා.

2. වයිරස් එක මදුරුවාගේ ඇඟ ඇතුලේ වර්ධනය වෙනවා.. (බෝ වෙනවා ) මේ වැඩේට දවස් 8-10ක කාලයක් යනවා
3. ඒ මදුරුවා නිරෝගී කෙනෙක්ට විදිනවා.. වයිරසය ඒ වෙලාවෙ එයාගෙ ඇඟට ඇතුලු වෙනවා..
4. ඒ කෙනාගේ ඇඟ ඇතුලේ හෙමීට භෙමීට වර්ධනය වෙනවා. මේ විදියට වයිරස් එක වර්ධනය වෙලා රෝගියාට රෝග ලක්ෂණ මතුවෙන්න (ප්‍රධානවම උණ) දෂ්ට කල දවසේ ඉඳලා දවස් 4-13ක කාලයක් යනවා.
5. උණ ගැනිලා දවස් 5ක් විතර යනකම් වයිරස් එක රුධිරයේ උපරිම අවස්ථාවෙ ඉන්නෙ. (Viraemia )
6. (ඉතා වැදගත් ) තවත් කෙනෙක්ට වයිරස් එක බෝ කරන්න හැකියාව තියෙන්නෙ මෙන්න මේ උණ ගැනී මුල් දවස් පහේ දී..
7. නැවත වරක් අවධාරණය කරනවා… උණ ගැනී මුල් දවස් 5 තුල මදුරුවෙක් කෑවොත් රෝගය වෙන කෙනෙක්ට බෝවෙන්න ලොකු හැකියාවක් තියනවා.
8. රෝගියෙක් රෝහල් ගතවෙන්නෙ සාමාන්‍යයෙන් උණ ගැනිලා තුන්වෙනි දවසෙ.. අඩුම උනොත් දෙවෙනි දවසෙ…එතකන් එයා එලියෙ සමාජයේ ඉන්නෙ. **** එයා මදුරුවන්ට නිරාවරණය වෙලා ඉන්නෙ *****

**** එයා මදුරුවන්ට නිරාවරණය වෙලා ඉන්නෙ *****
9. ඩෙංගු රෝගයේ මූලික ලක්ෂණය වෙන්නෙ එකවරම ගැනෙන තද උණ..
10. කාට හරි උණ ගැනුනොත් , (විශේෂයෙන් ඩෙංගු බහුල ප්‍රදේශයක ) එයා ඒ සැනින් ගෙදර ගිහින් නෙට් එකක් ඇතුලෙ ඉන්න ඕනෙ. පුලුවන් කමක් තියනවා නම් NS1 antigen test එක උණ සෑදී පලවෙනි පැය 24 තුල කරගන්න. එහෙම කරලා පොසිටිව් උනොත් ඉක්මනින් වෛද්‍යවරයෙක් හමුවෙලා ඇඩ්මිට් වෙන්න අවශ්‍ය නැත්නම් ගෙදරටම වෙලා පැය විසිහතරම නෙට් එකක අතුලෙ ඉන්න ඕනෙ.
11. ඒ ටෙස්ට් එක නෙගටිව් උනා කියලා ඩෙංගු නැතැයි කියා හිත හදා ගන්න බෑ. එහෙම අයත් ගෙදරටම වෙලා පැය විසි හතරම නෙට් එකකට වෙලා ඉන්න ඕනෙ. දෙවෙනි තුන්වෙනි දවස් වල full blood count ටෙස්ට් එක කරගෙන වෛද්‍යවරයෙක් හමු වෙලා ඩෙංගුද, තමන් ඇඩ්මිට් වෙන්න ඕනෙද කියලා දැන ගන්න කම් නෙට් එකට වෙලා ඉන්න ඕනෙ. ඒ අතර කලන්තය, ලේ යාම, වනය, පාචනය, බඩේ කැක්කුම වගේ ලක්ෂන මතු උනොත් ඉක්මනින් රෝහල් ගතවෙන්න ඕනෙ.
12. දැන් යන වසංගතය අනුව තුන්වෙනි දවස වෙනකොට හැදිලා තියෙන්නෙ ඩෙංගුද වෙන උණද කියලා හොයා ගන්න පුලුවන්. එතකන් අඩුම දවස් තුනක් නෙට් එකේ ඉන්න ඕනෙ. ඔබට වලැඳුනේ ඩෙංගුනම් ඒක ඇඩ්මිට් නොවී ගෙදරදීම සමනය කරගන්න පුලුවන් උනා නම් ඔබ අනිවාර්යයෙන් දවස් පහක්වත් නෙට් එකක් ඇතුලෙ ඉන්න ඕනෙ.
13. මේක හිතන තරම් අමාරු නෑ. රස්සාවට යන එක ඉස්කෝලෙ යන එක වගේ ඒවා මේ වෙලාවෙ හිතන්න එපා. ඔබට පැපොල, කම්මුල්ගාය වගේ දෙයියන්ගෙ ලෙඩ විදියට අපේ රටේ සලකන ලෙඩක් හැදුනොත් ඔබ ගෙදරින් එලියට යනවද? නෑනෙ…. මේකත් ඒ වගේ දෙයියන්ගෙ ලෙඩක් විදියට තමයි දැන් සලකන්නෙ. ඊට වඩා මාරන්තික ලෙඩක්…
14 මාස තුනක් මේ වැඩේ කලොත් අපිට ඩෙංගු රෝගය මේ තියන ප්‍රමාණෙන් භාගයකට අඩු කරන්න පුලුවන්. (සංඛ්‍යාලේඛන එක්ක ඔප්පු කල හැකියි.)

15. රෝග ලක්ශණ නොපෙන්වන ඩෙංගු ආසාදිතයින්-
මුලින් මතය තිබුනෙ 90% ක් ඩෙංගු ආසාදිතයින්ට රෝග ලක්ෂණ පෙන්වන්නේ නෑ කියලා.. නමුත් ඒ den1 කියන වයිරස් ප්‍රභේදය නිසා ඇතිවන ආසාදනය ගැනයි එහෙම කිව්වෙ. ලංකාවට මෙච්චර කල් තිබුනෙ den1 කියන වයිරස් ප්‍රභේදයයි. ඒක ගොඩක් අයට හැදිලා ලක්ෂන මතු නොවී තියෙන්න ඇති. නමුත් දෙවෙනි පාරට වෙන ප්‍රභේදයක් හැදුනොත් ඇඟේ reaction එක වැඩි නිසා රෝගලක්ෂණ පෙන්වන ප්‍රමාණය වැඩියි. අඩුම තරමේ එක දවසක උණක් හෝ එනවා.. ඒ විතරක් නෙමේ ඩෙංගු  රක්තපාත තත්ත්වයට උනත් යන චාන්ස් එක වැඩියි. ඉතින් දැන් මේ යන වසංගතය ට හේතුව den2 කියන වයිරස් ප්‍රභේදය සක්‍රිය වීම. ඒ නිසා ආසාදිතයින් ගොඩක් අයට රෝග ලක්ශණ මතු වෙනවා.
අනිත් කාරණය මදුරුවෙක්ට වයිරස් එක සම්ප්‍රේෂණය වෙන්න නම් viemia කියන තත්වය තියෙන්නම ඕනෙ. ඒ කියන්නෙ සක්‍රිය වයිරස් එක රුධිරයේ එක්තරා මට්ටමකට වඩා උඩින් තියෙන්න ඕනෙ. එහෙම viremia එකක් තියෙනවා නම් ගොඩක් වෙලාවට රෝග ලක්සණ මතුවෙන්නම ඕනෙ. අඩුම තරමෙ එක දවසක උණක් හෝ එන්න ඕනෙ. ඒ නිසා රෝගය සම්ප්‍රේෂණය කරන්න හැකියාව තියන අය අඳුන ගන්න ලේසිම ක්‍රමය “උණ ” තත්වය.. මේ අයව වෙන්කරලා මදුරුවන්ට දෂ්ට කරන්න නොදී බේරගත්තොත් වැඩේ ගොඩ..
16. (අවධාරණය කරමින් ) මේ වනකොට කරගෙන යන මදුරුවො බෝ වෙන තැන් හඳුනගෙන විනාශ කරන වැඩේ දිගටම කරගෙන යන්න
© වෛද්‍ය හසින්ත උදලාගම

තෝමස් උබ නම් යකෙක්


උන් උබට හිනා උනා
උන් උබව සමච්චල් කලා
උබට වරදින හැම සැරේම

උබව පිස්සෙක් කියලා රටපුරාම කිව්වා
ඒත්  උබ දහස් සැරයක් උත්සාහකලා
විදුලි බුබුලෙන් අපිට එලිය දෙන්න

උබට වරදිනකොට අපහාස කල උන්
උබගේ විකාර වැඩ නිසා
රටට කිව්වේ උබ පිස්සෙක් කියල

උබ උන්ට දුන්න උත්තරේන්
උබ හැමෝගෙම ජීවිත එලිය කලා

උබව අදටත් අමරණිය කෙනෙක් කලා

ඒත් අද උබ වගේ උන් නෑ
අපහාස උපහාස විදගෙන
තමන්ගේ අරමුණ කරා යන උන්
ඉන්නෙ පොඩ්ඩ ඇත්නම්
කෝච්චියට බෙල්ල තියන උන්

තෝමස් උබ නම් යකෙක්

​අපරාදේ කන්නංගර මහත්මයා නිදහස් අධ්‍යාපන පනත ගෙනත් නොමිලේ ඉගෙන ගන්න පාසල් ඇතිකලේ.


අපරාදේ කන්නංගර මහත්මයා නිදහස් අධ්‍යාපන පනත ගෙනත් නොමිලේ ඉගෙන ගන්න පාසල් ඇතිකලේ.
අද නිදහස් අධ්‍යාපනය සුරකින්න කියලා කෑගහන කැම්පස් ලමයින්ට බනින කීදෙනෙක්   මාසෙට 10000ක් විතර අය කරලා උගන්නන පාසල් ක්‍රමයක සල්ලි ගෙවල ඉගෙන ගන්න අද තිබ්බානම් සල්ලි ගෙවලා ඉගෙන ගනීද?
මුන්ට පුදුම උවමනාවක් නේ තියෙන්නේ සල්ලි වියදම් කරන්න. උබලට සල්ලි තියනවා නම් ලමයි ප්‍රයිවට් ඉස්කෝලේ යවලා, ප්‍රයිවට් ඉස්පිටිතාලෙකින් බෙහෙත් අරන් ප්‍රයිවට් එකේම ඉදපල්ලා.
අපිට එහෙම ගෙවල ඉගෙන ගන්න සල්ලි තිබ්බේ නැති නිසා නිදහස් අධ්‍යාපන තුලින් ඉගෙන ගත්තා. ඒ නිසා ප්‍රයිවට් ඉස්පිටිතාලෙකින් බෙහෙත් ගන්න පුලුවන් රස්සාවක් කරන්න ලැබුනා.
ඒත් අපි නිදහස් අධ්‍යාපනය සුරකින්න කියන්නේ අපිට අපේ ලමයි ප්‍රයිවට් කැම්පස් දාන්න සල්ලි නැති කමකට නෙවෙයි. අපි මෙතනට ආවා වගේම දුප්පත් පවුල්වල දක්ශ ලමයින්ට අපි ආපු තැනට එන්න පාරක් තියෙන්න ඕනි නිසා.
ප්‍රයිවට් කැම්පස් ලංකාවේ තියෙන්න ඕනි. මොකද හැමෝටම ආණ්ඩුවේ කැම්පස් යන්න බැරිනිසා. ඒ ප්‍රයිවට් කැම්පස් වල ඉහල උපාධි සාදාරන මුදලකට දුන්නාට කමක් නෑ.
හැබැයි හොර උපාධි අසාධාරණ ගානකට විකුනන එකට මම විරුද්දයි