1960 ඉඳල අද වෙනකං ඒ ඒ පාලකයා යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය (වාර්ශිකව) ප්‍රසාරනය වූ හැටි..


1960 ඉඳල අද වෙනකං ඒ ඒ පාලකයා යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය (වාර්ශිකව) ප්‍රසාරනය වූ හැටි..

ගණන් හැදූ ක්‍රමවේදය :
1. පාලකයාගේ පාලන සමය පටන් ගත් වසරේ දළ ජාතික නිෂ්පාදනය සහ ඔහුගේ/ඇයගේ පාලන සමය අවසන් වූ වසරේ දළ ජාතික නිෂ්පාදය අතර වෙනස ගත්තා – මේක තමයි ඒ පාලන සමයේ ආර්ථිකය ප්‍රසාරනය වූ ප්‍රමානය.

2. ඊට පස්සෙ ඒක පාලකයාගේ පාලන සමය පටන් ගත් වසරේ දළ ජාතික නිෂ්පාදනයේ ප්‍රතිශතයක් විදිහට ගත්තා. – මේක තමයි ඒ පාලන සමයේ ආර්ථික ප්‍රසාරනයේ ප්‍රතිශතය.

3. ඊට පස්සෙ ඒක ඒ පාලනය සමයේ අවුරුදු ගානෙන් බෙදුවා. – මේක තමයි ඒ පාලන සමයේ වාර්‍ෂික ආර්ථික ප්‍රසාරනයේ ප්‍රතිශතය.

දැන් බලමු ප්‍රතිඵල : (හොඳම එකේ සිට චාටර්ම එක දක්වා පිළිවෙලට)

1. මහින්ද (2005-2014) : 25.83%
2. සිරිමාවෝ (1970-1977) : 8.06%
3. ප්‍රේමදාස (1989-1994) : 8.03%
4. රනිල් (2001-2003) : 7.08%
5. ජේ.ආර් (1977-1988). : 5.71%
6. චන්ද්‍රිකා (1994-2001) : 4.30%
7. ඩඩ්ලි (1965-1970) : 3.16%
8. රනිල් / සිරිසේන (2015-2017) : 0.44 %
9. සිරිමාවෝ (1960-1965) : -1.42%

මේකෙන් අපි අතර ජනප්‍රිය වෙලා තියෙන / තිබ්බ මත තුනක් ගැන ලොකු ප්‍රශ්නාර්ථ එනවා..

1. ජේ.ආර්. කියන්නෙ සුපිරි ආර්ථික වැඩ්ඩෙක්..
2. සිරිමාවෝ ගෙ 70-77 පාලන සමය කියන්නෙ ලංකාවෙ ආර්ථිකය විනාශ වුන කාලයක්..
3. රනිල් කියන්නෙ සුපිරි ආර්ථික වැඩ්ඩෙක්..

තවත් ඇඟ කිලිපොලා යන කතාවක් තේරෙනවා..

අපි ගත කරමින් ඉන්නෙ 1960 ට පස්සෙ ආර්ථික අතින් දෙවෙනි චාටර්ම යුගය..

ඒ වගේම තවත් කතාවක් කොන්ක්‍රීට් දැම්ම වගේ තහවුරු වෙනවා..

ආර්ථික වැඩ්ඩෙක් නං ඉතිං ආයෙ මහින්ද තමයි…

(දත්ත – ලෝක බැංකු වාර්තා)

උපුටාගැනීමකි

Advertisements

ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධයක් ඇති කිරීමට මඟ පෑදූ කුහකයා


ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධයක් ඇති කිරීමට මඟ පෑදූ කුහකයා…

රදළ උන්මාදයෙන් වැනසුණු අපේ උන්ගේ කඩ්ඩ” ප්‍රශ්නය හෙවත් ඉතිහාසයේ කොඩිවිනය.

බණ්ඩාරනායක ශ්‍රීමතා යයි ඉතිහාසය පුරාවට පුම්බා තැබූ පුද්ගලයා ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත පරපුරට කල කොඩිවිනයේ ප්‍රතිඵල දශක කිහිපයක් ඔස්සේ විපාක දෙමින් ඇත. කන්නන්ගරයන් විසින් නිදහස් අධ්යාපන පනත ගෙනඒමට සැරසෙද්දී, ඔහු මුණ ගැසුනු බණ්ඩාරනායක, “මොකක්ද Cris මේ කරන්න යන්නේ? අපට ගහකින් ගෙඩියක් කඩාගන්න කොල්ලෙක් නැතිකරන්නද යන්නේ ” යයි විමසු බව ප්‍රසිද්ධ කරුණකි. මින් නොනැවතුන බණ්ඩාරනායක, නිදහස් අධ්‍යාපන පනතට විරුද්ධව තම චන්දය පාර්ලිමේන්තුවේදී භාවිත කරන ලදී.

කෙසේනමුත් බණ්ඩාරනායක වැනි කුහකයන්ට එදා නිදහස් අධ්‍යාපන පනත පරාජය කිරීමට නොහැකි විය. එමනිසා බලයට පත්වූ විගස බණ්ඩාරනායක කලේ ඉංග්‍රීසියෙන් පැවතුන අධ්‍යාපනය සිංහලයට පෙරලීමයි. මෙය එකල ගුරුවරුන්ටද මහත් ජංජාලයක් වූ අතර ඉංග්‍රීසි නොදන්නා බහුතරයක් ඇතිකිරීමට මෙමගින් ඔහුට හැකිවිය. “කඩ්ඩ” පිළිබද ප්‍රශ්නය පැනනැගෙන්නේ මෙතැන් පටන්ය. කෙසේනමුත් බණ්ඩාරනායකගේ දරුවන් තිදෙනාම ඉංග්‍රීසි බසින් අධ්‍යාපනය ලැබීමට විදෙස්රටවලට යැවූයේ ශ්‍රී ලංකාව ඔවුන්ගේ බූදලය සේ සිතාගෙනය. එහෙත් ඕලමොට්ටලයන් වූ ඔවුන් එකෙක්වත් අධ්‍යාපනය හමාර කලේ නැත. සිංහල ජාතික භාෂාව කිරීම නිසා පාර්ලිමේන්තුව තුල දමිල පීඩනයක් ඇතිවීම හේතුවෙන් පසුව බණ්ඩාරනායක විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික භාෂාව සිංහල හා දෙමළ බවට පත්කළේය. භාෂාවන් දෙකක් ජාතික භාෂාවන් බවට පත්වූ ප්‍රථම හා එකම රට ශ්‍රී ලංකාව බවට ඉතිහාසයේ නම සනිටුහන් කරගන්නා ලදී.

සුද්දා භාරගත්තේ “සිංහලේය”, එහෙත් භාරදුන්නේ “ශ්‍රී ලංකාවය ” එසේ භාරදුන්නේ නියම උරුමකරුවන්ට නොව, උන්ට බැලමෙවරකම් කල බණ්ඩාරනායකලා වැනි කලු සුද්දන්ටය. බණ්ඩාරනායක බලය ලබාගත්තේ,ජාතික ඇදුමින් සැරසී යුරෝපීය පයිප්පය කටේ ගසාගෙන, සඝ,වෙද,ගුරු,ගොවි,කම්කරු යනුවෙන් තම කූට ප්‍රචාරණ යාන්ත්‍රණය ගෙනයමින්, සාමාන්‍ය නිර්ධන පන්තියේ ජනතාවගේ කරමතිනි.

ඔහු එදා නිදහස් අධ්‍යාපනය සිංහලයට පෙරලා කල කොඩිවිනයේ ප්‍රතිඵල තවමත් ලැබෙමින් පවතී. සිංහල බස අපගේ මවු බස වුවද , එය භාවිත වන්නේ අපගේ කුඩා දිවයින තුල පමණි. එමගින් ජාත්‍යන්තරයට යාමට නොහැක.බොහෝ පිරිසකට “කඩ්ඩ ” අදටත් ප්‍රශ්නයකි. රැකියාවක් සදහා බොහෝදෙනෙකුට ඇති බාධකය ඉංග්‍රීසිය. වැඩිදුර අධ්‍යාපනය හැදෑරීමේදී බොහෝදෙනෙකුට ඇතිවන බධකයද එයයි.විදේශිකයන් හා උරෙනුර ගැටීමේදී බුද්ධිමත් ලංකිකයන් බොහෝ දෙනෙකුට ඇති ප්‍රශ්නය අනෙකක් නොව භාෂාවයි. ලාංකිකයන් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් එකල මෙන් අධ්‍යාපනය ලැබුවේ නම් ජාත්‍යන්තරය හමුවේ ආත්මවිශ්වාසයෙන් මුහුණදෙනු නිසැකය. බණ්ඩාරනායක නමැති කලුසුද්දා කලේ උන්ගේ පන්තියට අයිති වරප්‍රසාද සාමාන්‍ය ජනතාවට ලැබීම වැලැක්වීම සදහා භාෂාව නමැති බාධකය යොදා නිදහස් අධ්‍යාපනයේ අගය බාල්දු කිරීමය. මෙය නිවැරදි කිරීමට කිසිදු වගකිවයුත්තෙකුගේ අවදානයක් මේ දක්වා යොමුනොවීම අවාසනාවට කරුණකි…..

උපුටාගැනීමකි

ලංකාව දැන් දකුණු ඉන්දියාවේ කොටසක්


ඉස්පිරිතාලෙදි ලෙඩෙක් මැරුනම දොස්තරට පොල්ලෙන් ගහල ඉස්පිරිතාලෙ කුඩුකරනවා
===================================
තහනම් දැල් දාලා මත්ස්‍ය සම්පත වනසන උන්ව අල්ලගත්තම වනජීවී නිලධාරීන්ට ගුටි දීලා වනජීවී කන්තෝරුව කුඩු කරනවා
===================================
දුම්රිය සේවකයො වර්ජනයක් කලාම උන්ට වටකරල ගහන්න පන්නලා ස්ටේෂන් ටික කුඩු කරනවා
===================================
ඉස්කෝලෙ ගුරුවරයෙක් ලමයෙක්ට පාරක් ගැහුවම ගුරුවරයගෙ කන පලලා ඉස්කෝලෙ කුඩු කරනවා
===================================
පුරාවිද්‍යා එකේ නිලධාරීන් ගිහින් පුරාවිද්‍යා ස්ථාන වනසන උන්ව නීතියේ රැහැනට අල්ල ගන්න ගියාම ඒ නිලධාරීන්ට බඩකට පුරා නෙලලා පුරාවිද්‍යා කන්තෝරුව කුඩු කරනවා
===================================
ප්‍රාදේශීය ලේකම් කෙනෙක් ගිහින් අනවසර ගල් කොරියක්,අනවසර ඉදිකිරීමක්,අනවසර පතල් කැනීමක්,⁣අනවසරයෙන් සිදුකෙරෙන මොන යම් දෙයක් හරි නතර කලොත් ප්‍රාදේශීය ලේකම්ට ගුටි ඇනලා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලෙ කුඩු කරනවා
====================================

මේ ඔක්කොම කරලා එක්කො මේවා කරනකම් දැක්කෙ නෑ වගේ සද්ද නැතිව ඉඳලා අන්තිමේ පලුයන්ඩ බනිනවා “මේ රටේ නීතිය හරියට ක්‍රියාත්මක වෙන්නෙ නෑ” කියලා..

“ලංකාව දැන් දැන් දකුණු ඉන්දියාවෙ කොටසක් බවට පත්වෙන ලකුණු පහල වෙනවා” කියනවට වඩා “ලංකාව දැන් දකුණු ඉන්දියාවේ කොටසක්” කියල කියන එක තමා වඩාත් නිවැරදි..

නීතිය විසින් ජනතාව පාලනය කරනවා වෙනුවට ජනතාව විසින් නීතිය පාලනය කරන රටවල් වලට අත්වෙලා තියන කාලකණ්ණි,
දුක්ඛිත,මරණීය ඉරණම ඉන්දියන් සාගරයේ මුතු ඇටයටත් සිද්ධ වෙන්ට වැඩි කාලයක් නෑ…

උපුටාගැනීම -මාලින්ද ඩයස්-

අසූචි හරණං පරමං සුඛං


අපේ උන්ට දැන් පාලි වලින් වචන දෙකතුනක් කිව්වත් රෙද්ද කරේ තියන් එන්නේ බුද්ධාගමට අපහාස කරනවා කියලා.

යකෝ පාලි කියන්නේ බාසාවක් ආගමක් නෙවෙයි. පාලි බාසාවෙන් කියන හැම ලබ්බක්ම බුද්ධාගමට පටලවා ගන්නේ නැතුව ත්‍රිපිටකයට අදාල දේවල් ටික විතරක් අදාල කරගනිල්ලා.

සුද්ධ සිංහලෙන්ම උදාහරණයක් කියන්නම් මුලින් දෙවනුව පාලි වලට හරවලා තේරුම ඔය උකුණු මොලෙන් තේරුම් ගනිල්ලා.

ලොකූ කක්කා බරක් හැදිලා රෙන්න ලැට් එකට ගියාම ඒකේ එකෙක් ඉන්නවා දැක්කාම දැනෙන අසහනේ දන්නවානේ. ඊට පස්සේ ඌ ගියාට පස්සේ රීලා එලියට ආවම අපි කියන්නේ කොහොමද? “හම්මෝ පුදුම සැපක් නේ” කියලා

ඒක පාලියෙන් කිව්වොත් කොහොමද? “පරමං සුඛං” රීපු එකත් එක්කම කිව්වොත් “අසූචි හරණං පරමං සුඛං”

ඒක ආගමකට අපහාස වෙන්න කවුරු හරි කියනවානම් ඒක හෙලා දකින්න ඕනි. නමුත් භාෂණයේදි ඒක යොදලා තියන අවස්ථාව හරි වචන ටිකත් හරි.

මේ වචන උබලා පාවිච්චි කරන තැන අනුව වෙනස් වෙන හැටි බලපල්ලා

තෝ – තාත්තා විසින් පුතාට
තෝ – වලියක් යන්න ඔන්න මෙන්න බැන ගද්දි

පයිය – බුලත් පුවක් දමා ඇති මල්ල
පයිය – #$%&@*=

හැම ලබ්බටම ආගම ගාවගන්න එපා. හැබැයි ආගම අරමුණ කරගෙන අපහාස කරනවානම් ඒකට නිශ්ෂබ්දව ඉන්නත් එපා.

ලිව්වේ මම
මම කිව්වේ රෝහණ කේ අමරකෝන්

ශ්‍රී ලංකා මෝසම් බහුත් අච්චා


ශ්‍රී ලංකා මෝසම් බහුත් අච්චා … මෝසම් ම්ම්ම් ම්ම්ම් ගූ…ඩ්

අගනුවරට ආසන්න නගරයක අඩක් නිමකොට ඇති , යම් හේතුවක් නිසා ඉතිරි වැඩ නැවැතී ඇති අට මහල් බිල්ඩිමකි.

මම ඒ නගරයේ පදිංචි වී සිටි කාලයේද දැන් ද ඒ ඉදිරිපිට යන හැම විටම මේ ගොඩනැගිල්ල දෙස අපරාදේ කියා බලමින් යමි.
මෑතක එහි යම් වෙනසක් දුටිමි.
පහල පෙර සේම ටකරං ලෑලි වලින් අවුරා ඇති මුත් ඉහල මහල් වල මෙට්ට තොග ගොඩ ගසා ඇත. හපුටු පාට ෂර්ට්, කලිසම් සිය ගානක් සෝදා වැල් වැල් එල්ලෙමින් තිබේ.
වසර ගානක් වසා දමා තිබූ මෙතන සිදුවූ වෙනස කුමක් ද ? අසම්මත නීති විරෝධී වැඩ කරන අය රහසේ එකතු වීමට මෙතන තෝර ගෙනද ? ඒත් එලිපිට ඇඳුම් එල්ලලා ?

වෙන දා නැති මුර කරුවෙක් ද ටකරං දොරක්ද විය.

ඒ අවට කොහොමත් කාලය මිඩංගු කිරීමට සිදුව තිබූ බැවින් මා ඔහුට කිට්ටු කළෙමි.

මම : “කවුද මෙතන ඉන්නේ ? මේක හදන එක නැවතිල නේද තිබුනේ ?”

ඔහු: “මේක XX කොම්පැණිය බෝඩිම ට අරන්. මේකෙ 250 ක් 300 ක් දෙනා නිදා ගන්න ව . රෑට මේක පිරෙනව.
ඔක්කොම කොළඹ උස බිල්ඩිම්, අැලවෙන බිල්ඩිං වල වැඩ කරන අය. ඔක්කොම අරන් එන්නේ ඉන් දියාවෙන්.
කට්ටියක් යන කොට තව අය එනව. ”

“අර මෙට්ට ගොඩගහල ඇයි ? ”
” ඒ තව එනවලු , උන්ට නිදා ගන්න දෙන්න ගෙනැත් දැම්මා කොම්පනියෙන්. කෑම ඔක්කොම කොම් පැනියෙන් දෙනව. ඕටී දෙනව. ඇත්තදාක් විතර අම්බ වෙනවලු.
ඕටී එක්ක 80 ක් විතර ගෙවනව ලු. ”

මෙවිට එතැනට විත් මඳ හිනාවක් දමා වාඩි වූයේ ටිපිකල් ඉන්දියන් මූනක් ඇති එකෙකි. (මූන දැක්ක ගමන් අඳුන ගන්න පුලුවන් බව මැද පෙරදිග ටික කලක් හෝ ගත කල අය දන්නවනේ. )

මුරකරු: “මෙයා මෙ අද ඕටී කරන්නෙ නැතුව ඇවිත්. ”

මිනිහා මා දිහා බලා ඉන්නව. මම ඇහුවා “ශ්‍රි ලංකා ගුඩ් ? ”
මුරකරු: “මේ ගොල්ල සිංහල ඉංග්‍රිසි දන්නේ නෑ. හින් දි විතරයි.”

ඔහු: සලරි නෝ ගුඩ් ශ්‍රී ලංකා මෝසම් ගූඩ් මෝසම් ගූඩ්
මම “මෝසම් ගුඩ් ? ” (මොකක්ද ඒ ? )

ඔහු:”මෙන් සවුදි වර්ක් කරො, කටර් වර්ක් කරො හෝට් හෝට් ඉන් දියා ගුජරාටි හෝට්…. ශ්‍රි ලංකා මෝසම් ගූඩ් ගූඩ් අච්චා ” කියමින් අතින් පවන් සලයි.
“ලයික් ස්‍රි ලංකා මෝසම් ලයික් ගූඩ් , ශ්‍රි ලංකා මෝසම් ගූඩ් …”

(සවුදි වලසේවය කළා, කටාර් හිටියා එහේ රස්නෙයි. තමන් ගෙ ගුජරාටි වලත් උනුසුම. ලංකාවේ දේශගුණය සනීපයි. )
මම ඉතින් කල්පනා කරල කරල හින් දියෙන් මේ ‘මෝසම්’ කියන්නේ දෙශගුනේට බව මතක් කර ගත්ත.

එවර මුර කරු කියනව : “මෙයා හැම වෙලේම කියන්නේ ලංකාවේ දිගටම ඉන්න හිතෙනව. මෙහේ හරි සනීපයි කියා. වැඩ කරන්න ලේසියි ලු. වැඩ කරල ආවත් ඇඟට අමාරු නෑලු.”
( සාපේක්‍ෂව සනීපෙට ඉඳල කෑම , ඉන් දුම් හිටුම් දීලා රියාල්/ඩිරාම් වලින් ගත්තත් 1800 පන්නල ලැබෙනව නෙ. )

මමත් ඉතින් ලංකාවෙ අපිත් උඹලගෙ හින් දි දන්න බව පෙන්නන්න ඕන කියල ඇහුවා “තුම් හාර නාම් කියා හේ ”
“මේරා නාම් සුන්දර් බාජි අලි” හෙ.
තව කතාවට ගියොත් හිර වෙන නිසා එතනින් නැවැත්තුව.

මං අර මුර කරු ගෙන ඇහුවා , “මෙච්චර ගානක් ගෙවනව නම් ලංකාවෙ අය වැඩට යන්නේ ගන්නෙ නැද්ද … නැත්නම් යන්නෙ නැද්ද ? ”

ඔහු: “කොහෙද සර්… මෙහෙ කොල්ලො වීල් කට්ටක් ගන්නව ඒකෙ වාඩි වෙලා ඉන්නව. ඇඟ මහන් සි වෙන වැඩට යන්නෙ නෑ. අපේ උන් කම්මැලියි. ”

“කොහොමද සර් ඒකෙත් වැඩේ ? ”

මං: “අැයි ?”

“ඇයි සර්, ඉන් දියවෙ රුපියල් ලක්‍ෂයක් යන්නෙ නැතුව ඇති ඕන හදන්න. ටකරන් පෙට්ටියකට එන් ජිමක් තියල වගේනෙ.

ඊට පස්සේ මෙහාට එවනව එකට එකක් ලාබ තියන්. අපේ සල්ලි කෝටි ගානක් එහේ ට අදිනව. අවුරුදු 3 ක් 4 යන කොට දිරනව. තව ගේනව.

අපෙ උන් අම්ම අප්පගෙ දේවල් උගස් තියල හරි ලක්‍ෂ ගානක් දීල ගන්නව. අරන් ඒවගෙ වාඩි වෙලා ඉන්නව.
ඉතින් මෙහේ වැඩක් කරන්න මිනිස්සු නැති වෙනව. වෙන කරන්න දෙයක් නෑනේ ඔන්න ඒක නිසා දැන් ඉන් දියාවෙන් මිනිස්සුත් එවනව දාස් ගණන් ලංකාවෙ වැඩට. ඔය උස බිල්ඩින් ඇතුලේ ඔක්කොම වෙඩ කරන්නෙ ඒ මිනිස්සු.
උනුත් මෙහෙන් පඩි අරන් ඒවත් ඉන් දියාවට යවනව.
කොහොමද සර් ඒ වැඩේ ?

ඔන්න කුමන් ත්‍රණ. (ඔහු බුලත් විට කහට පිරුන දත් වලින් සිනාසෙයි)
ත්‍රී වීල් විකුණනව. ඒ නිසා වැඩට මිනිස්සු නැති උනා. දැන් මිනිස්සුත් එවනව.
සල්ලි දෙක දෙක එහේ යනව.”

මගේ ඇස් උඩ ගියා.
වතු ආශ්‍රිත පෙදෙසකින් ආ මේ දෙමළ මුරකරු තුමා ගේ දැක්ම කොහොමද ? ආර්තික උපාධියක් තබා නගර බද පාසලකවත් අද්‍යාපනය නොලබපු, උගත් යැයි සම්මත සමාජ ආශ්‍රයක් හෝ නැති මනුස්සය ගේ දැක්ම කෙතරම් පුලුල් ද ?
ඔහු මෙය කෙතරම් දුරට පුළුල් ව ඇනලයිස් කරලද ?

මට එවෙලේ එක වරම හිතුනේ මෙන්න මේ මනුසයා අපේ රටේ අගමැති වෙනව නම් දැන් ඉන්න එකාට වඩා දහස් වාරයක් රටට හොඳ වනු ඇති බවයි.

ඔහු තව දුරටත් කියනව :
“අපේ වතුවලත් දැන් ලමයි නෑ. කොල්ලො කොලඹ ශෙඩ් වල. කෙල්ලො මෙහේ සුපර් මාකට් වල වැඩ. සිංහල කොල්ල එක්ක යාලු වෙලා බැඳල මෙහෙම ඉන්නව. වත්තට යන්නෙ නෑ. පරන අය නාකි උනා මැරිල ගියාම වතු වලටත් තව ටික කලකින්ම ඉන් දියාවෙන් ගේන්න වෙනව ලක්‍ෂ ගානක්. එතකොට අපේ වතුවල ආදායමත් ඉන් දියාවට. ”

ඒ ඉදිකිරීම් සමාගම් ඉන් දීය ඒවා බවත් ඒ නිසා ඒ අයට ඕන නම් ලංකාවෙ අය ගන්නෙ නැතුව තමන් ගේ කම්කරුවන් ගේන්න අවසර තියෙන බවත් දැන ගැනීමට ලැබුණි.

උපුටාගැනීමකි

මව පියා ආබාධිත නිසා අසරණ වූ මේ දරුවන්ට පිහිටක් වෙමු


ඔයාට පුලුවන් විදිහට පොත්පත් වලින්, මුදල් වලින් මේ දරුවන්ට උපකාරයක් වෙන්න. ඒක ලොකු පිනක් ඔයාට.