Embark සංස්කෘතිය විකුණා රැඩිකල් වෙන්න


එම්බාර්ක් ටීශර්ට් බල්ලන් ගැන පමණක් නොවී 
කුකුළන් ගැනත් තිබුණානන් හොඳය. 

ඌරන් ගැනත් තිබුණානන් හොඳය. 

හරකුන් ගැනත් තිබුණානන් හොඳය.

මාලුන් මෙන්ම කරෝල වෙන හාල්මැස්සන් ගැන පවා තිබුණානන් හොඳය. 
නමුත් ඒ මොකුත් නැත. 
තිබුණානන් හොඳය. 
නමුත් නැත. 
ඒ බල්ලන් අලියන් මාකට් කළ හැකි මුත් මරන්න 

ගෙනියන කුකුළා, හරකා, ඌරා බේරාගෙන ගෙදර ගෙනියෑම ට්‍රෙන්ඩ්ගත කර කීයක් හරි හොයාගත නොහැකි නිසාවෙන් විය යුතුය. 
අපිට දෙමාපියන් කියාදී ඇත්තේ දළදා වහන්සේ වඩම්මන හස්ති රාජයා මිනිස් ආත්මයකටත් වඩා පින් කළ අයෙක් කියාය. 

එහෙවු භක්තියකින් අපි ඒ ඇත් රජුට සලකන්නෙමු. 

දළදා වැඩ හිඳිනා පින්බිමේම පසෙක ඇති අවසානයට ඒ පින ලැබූ ඇත් රජිඳුගේ ජීවමාන අනුරුවට දොහොත් මුදුන් දී වඳිනා අය ඔටාරාගේ ඇස් ගැටී නැතුවා විය යුතුය. 
මම යළිත් කියමි. 
සමාවන්න.
දළදා වහන්සේ කැන්ටර් මත වඩම්මන්නට බැරිය. 
බටහිරකරණය වීමට ඕනෑ තරම් විදි ඇත. 

එයට සංස්කෘතිය විකුණන් කෑ යුතු නැත. 
මම මේ අකුරු ලියන්නේ එහෙවු සංස්කෘතියක් නැති රටක සිටය. 

මුන් නැති සංස්කෘතියක් හදාගන්නට දත කද්දී අපේ උන් බලන්නේ නොමිළේ ලැබුනු සංස්කෘතිය විකුණා රැඩිකල් වෙන්නට ය.
එම්බාර්ක් ගැන මට විරෝධයක් නැත. 

මොකෙක් හෝ අසරණ සතෙක්ගේ ජීවිතය හොඳ වෙනවානම් මමත් ඒ ගැන බොහෝ සතුටු වෙමි. 
කුකුළන්, ඌරන්, හරකුන්, හාල්මැස්සන් අමතක සමාජෙක දළදා වඩම්මන ඇත් රජාණන් දෙස මවාගත් මහා සත්ත්ව කරුණාවකින් බැලීම පමණක් නුසුදුසුයැයි සිතමි. 
ආදරණීය ඔටාරා, 

ඔබ හෝ ඔබේ ව්‍යාපාරය ගැන පෞද්ගලික තරහක් මට නැත. 

නමුත් ඔබේ සත්ත්ව කරුණාව බල්ලන්ට හෝ අලියන්ට පමණක් සීමා වීම මට ප්‍රශ්නයකි.
ලක්ශ ගණන් මස් කඩයෙන් අවසන් වන ජීවිතවලට අභය දී ඔබේ ගමන අරඹමු. 
මෙතෙක් කල් දළදා වහන්සේ මහත් තේජසින් වැඩමවූ රාජාම ඒ පින්මහිමය තව කලක් එකතු කරගනු ඇත. 
අපි ඒ ගැන 

කුකුළන්, ඌරන්, හරකුන්, මත්ස්‍යයින් යනාදී සමූල ඝාතනය වන සතුනුත් ‘එම්බාර්ක්’ වූ දාට කතා කරමු. 
එතෙක්, සම්ප්‍රදාය වෙනස් කරන්නට ගොස් හිර නොවෙමු. 
ජය! ❤️ 

 

-දෙමින්ත ජයසිංහ. – 

#අකාලේඛන

තෙල් ටැංකි කථාව ගැන


තෙල් ටැංකි කථාව ගැන බොහෝ අය දෙන විචාර එක්කෝ අතිශය සිල්ලර, සරල මට්ටමට යනවා…..නැත්තන් ආර්ථික සංරචක වටේ පමණක් කරකැවෙනවා…..නමුත් මෙවැනි දේ පිටුපස ඇති භූ දේශපාලනික සාධක සහ ඒ මත ගොඩ නැගෙන සහ ගොඩ නැගිය යුතු අවබෝධතාවයන්, ගිවිසුම් හෝ එකඟතාවයන් ගැන බොහෝ දෙනා සිහි කරන්නෙ නෑ……මෙහිදී තෙල් ටැංකි කියන්නෙ හුදු ” සම්පතක්, නිෂ්පාදන වස්තුවක්, ආර්ථික විෂය වස්තුවක්” කියන තැනට ලඝු කරන්නෙ නැතුව ” ඉන්දියාව” කියන සාධකය දෙසත්, එනයින් සමස්ථය දෙසත් බැලිය යුතු වෙනවා…..
ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය සම්බන්ධ පාඨමාල වල කේන්ද්‍රගත මාතෘකාවක් තමයි ” බළ තුලනය” ( Balance of Power ) …. බළ තුලනය කියන එක ව්‍යාප්තවාදී අරමුණු සහිත, අධිපතිවාදී චින්තනයන් සහිත බලවේග දෙකක් හෝ කිහිපයක් පවතින ඕනැම කළාපයක ආර්ථික, සාමාජීය, හමුදාමය සහ දේශපාලනික යන හැම අංශයකින්ම පිහිටුවීම සඳහා ඒ ඒ බලවේග විශාල පරිශ්‍රමයක් දරන ප්‍රපංචයක්….. බොහෝ විට බළ තුලනය කියන්නෙ බළ අරගලයක නිරත වී සිටින බලවේග එන තාවකාළික ස්ථාවර ලක්ෂ්‍යයක්……අර මිළ න්‍යායේදී ඉල්ලුම සහ සැපයුම අතර සමතුලිතතාවයක් එන්නා වගේ….
මෙහිදී ඉන්දියාව ඔවුන්ගේ නිදහසින් පසුව ප්‍රධාන වශයෙන් බළයේ තුළනාත්මක සාධක සමග ක්‍රීඩා කරමින් ඒ වගේ අරගලයක නිරත වී තිබෙන්නේ පාකිස්ථානය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ චීනය සමග….මේ හේතුව නිසා කළාපීයව පවතින අනෙකුත් රටවල ” ප්‍රතියුක්ත සටන්” ( Proxy Wars ) දියත් කරන්නත් ( උදා: නේපාලය, ශ්‍රී ලංකාව ) , වෙනත් අලුත්ම රාජ්‍යයන් බිහි කරන්නත් ( උදා: බංග්ලාදේශය ) , දේශපාලනික සංසිද්ධි වලදී පස මිතුරාගේ පස මිත්‍රාට උදව් කරන්නත් ( උදා: තිබ්බතයේ දලයි ලාමාට සහ පංචන් ලාමා වරුන්ට ඉන්දියාව දේශපාලන රැකවරණ ලබා දීම ) ඉන්දියාවට සිදුවුනා….. ඒ වගේම ආර්ථික යුද්ද දියත් කරන්නත්, දේශපාලනික බලහත්කාරය භාවිතා කොට බිය වැද්දීමට හෝ ප්‍රයෝග භාවිතයෙන් අස්ථාවර කිරීමටත් සිදුවුනා…..මේවාත් ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේ විෂය මූලික කරුණු…..
ශ්‍රී ලංකාව කියන්නෙ ඉන්දියාවට, ඉන්දීය සාගර කළාපයේ නාවික ආධිපත්‍යය සහ ආර්ථික ආධිපත්‍යය අතින් අතිශය වැදගත් මර්මස්ථානයක්…..1977 – 1994 කාළ වකවානුව තුළ සෝවියට් හිතවාදී ( එහෙත් නමට නොබැඳි ) ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරපු ඉන්දියාවට, ශ්‍රී ලංකාව සමග අවුලක් ඇතිවුනේ එදා ඉන්දියාවට ප්‍රතිවාදියෙකු ලෙස පෙනුනු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ( විශේෂයෙන්ම රොනල්ඩ් රේගන් ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රතිපත්ති ) සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර ජේ.ආර් ජයවර්ධන රජය ඇති කරන්න ගිය ඉතා උණුසුම් බැඳීම ඉන්දියන් සාගර කළාපයේ ඉන්දීය ආධිපත්‍යයට අවුලක් ලෙස පෙනීම නිසා…..එදා ඇමරිකානු ආර්ථික ශක්තිය සහ නාවික බලය ශ්‍රී ලංකාව හරහා ඉන්දියන් සාගරයට ව්‍යාප්ත වෙයිද කියලා විශාල ප්‍රශ්ණයක් ඉන්දියාවට තිබුණා……..
මෙම ප්‍රස්තුතය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව අද අභියෝගයක් ලෙස දකින්නෙ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සතු ආර්ථික ශක්තිය සහ නාවුක බලය ශ්‍රී ලංකාව හරහා ඉන්දියන් සාගර කළාපයේ ආධිපත්‍යයක් ගොඩ නැගීම……පසුගිය කාළයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ වරායට පැමිණි චීන න්‍යෂ්ඨික සබ්මැරීන වලට ඉන්දියාව සෘජුව විරෝධය පෑවා…..ඕනෑම බලවතෙක් කැමති නෑ තමන්ට මෙල්ල කරගන්න අසීරු වඩා විශාල බලයක් තමන්ගේ දොරකඩට ඇවිත් පැළපදියම් වෙලා එතනින් ව්‍යාප්ත වෙන්න පටන් ගන්නවට……
එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඇමරිකානු ආධිපත්‍යයක් ඇතිවේය බියෙන් කාළයක් ඉන්දියාව කටයුතු කලා වගේම, දැන් චීනය විසින් සෘජුව මැදිහත්ව ශ්‍රී ලංකාව චීන කොළණියක් බවට පත් කරාවි කියන බිය නිසා ඉන්දියාව විවිධ උපක්‍රම භාවිතා කරනවා……චීනය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර තිබෙන සබඳතාවයේ ආර්ථික සහ උපක්‍රමික ස්වරූපය එන්න එන්නම සංකීර්ණ වෙනකොට ( උදා: හම්බන්තොට වරාය, පෝට් සිටි, මිසයිල සබ්මැරීන ) ඉන්දියන් සාගර කළාපයේ නාවික සහ දේශපාලනික බලය තුලනය කරගන්න හෝ තහවුරු කරගන්න ඉන්දියාවටත් එකී බලපෑමේ ආකාස්මික සාධකයට යම් බලහත්කාරයක් යොදන්න සිදුවෙනවා….
මේවා තමයි දේශපාලන නියාම ධර්ම…..මේවා ලෝකයේ ඕනෑම කළාපයක දකිනන් පුලුවන්…. නමුත් මේ සිද්ධියෙදිත්, නැගෙනහිර යුරෝපයේ නේටෝ බලපෑම හමුවේ රුසියාව හැසිරෙන විදියෙදිත් අපිට පොදුවේ දකින්න තියෙන දෙයක් තමයි මහ බලවත් රාජ්‍යයක්, තවත් බලවත් රාජ්‍යයක යම් කළාපයක ඇති ව්‍යාප්ත වාදී අරමුණු මුදුන් පත්වීම වැලැක්වීමට, එකී බලවත් රාජ්‍යය විසින් ” සැටලයිට් ස්ටේට්” ( Satellite State ) එකක් ලෙස ඉලක්ක කරගෙන සමීප වෙමින් සිටින රටවල් – 
– එක්කෝ දේශපාලනිකව අස්ථාවර කර සිවිල් යුද ගැටුම් ඇති කිරීම ( උදා: ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම් වාදී ව්‍යාපාර වල පූර්ව එල්ටීටීඊ අවදිය ) 

 – නැත්නම් එකී කුඩා රාජ්‍යවල තමන්ට හිතවාදී පිරිස් සිටින කොටස් කඩා ඉවත් කර, ඒවා වෙනම රාජ්‍ය බවට පත් කිරීම හෝ සෘජුව තමන් යටතට ගැනීම ( උදා: යුක්‍රේන සිවිල් යුද්දය, ක්‍රිමියාව කඩා ගැනීම, ජෝජියාවෙන් ඔසේෂියාව උදුරා ගැනීම ) 
වැනි දේ කරනවා…. මේ තත්වය වඩා දරුණුවට පේන්නෙ අර කියන බල අරගලය දියත් වෙන්නෙ එක් මහ බලවත් පාර්ශවයක මුව දොරකඩ හෝ ගෙවත්තේ වන අවස්ථාවල…. ( රුසියාවට, යුක්‍රේනය සහ ජෝජියාව මෙන් ඉන්දියාවට ශ්‍රී ලංකාව සහ නේපාලය )
මෙහිදී අර කුඩා රාජ්‍ය වලට විශාල දේශපාලනික අර්බුදයන්ට, දේශපාලනික ගැට නිසා ඇතිවන දීර්ඝ කාළීන සිවිල් යුද තත්වයන් සහිත දරුණු ලේ වැගිරීම් වලට නොයා ඉන්න නම්, අදාළ බල තුලනයේ අරගලයේ යෙදී ඉන්න මහබලවත් පාර්ශව දෙකම ඉතාම ප්‍රඥාවන්ත විදියට දෙපසටම යම් යම් දේ ප්‍රදානය කරමින් තුලනය කරගෙන, මිතුරුව තබාගන්න වෙනවා…..එහිදී බොහෝ විට ඒ කුඩා රටවල් කරන දේ තමයි 
– භුමිය හෝ සම්පත් පරිත්‍යාග කිරීම හෝ ඒවායේ කළමණාකරණය පරිත්‍යාග කිරීම

 – ” Offshore bases ” හෙවත් රාජ්‍යයෙන් පරිබාහිර හමුදා කඳවුරු පිහිටුවීමට අදාළ බලවතුන්ට සිය භූමිය යොදා ගන්න අවසර ලබා දීම 

 – අදාළ බලවත් රාජ්‍යයන් දෙක හෝ කිහිපයම ආර්ථික වශයෙන් උපක්‍රමිකව තමන්ට බැඳගෙන, ඒ රට මත ඒ බලවතුන්ට විශාල ආර්ථික “ස්ටේක් එකක්” නිර්මාණය කිරීම… එවිට ඔවුන් ඒ කුඩා රට අස්ථාවර කරන්න පෙළඹෙන්නෙ නෑ….
ඉහත සඳහන් සියල්ල බල අරගලයන් තුලනය කරන ක්‍රම… ( Balancing acts ) 
– මේ හැර තව ක්‍රමයකුත් තියෙනවා….. ඒ ක්‍රමය තමයි තමා කුඩා රාජ්‍යයක් නම්, තම රාජ්‍යය වටකොට ඒ වගේ මහ බලවතුන්ගේ බල අරගලයක් ක්‍රියාත්මක නම්, එයින් එක් බලවතෙක් සමග පූර්ණව සතුරු වෙලා, අනෙක් බලවතාගේ සම්පූර්ණ Allied State එකක් බවට පත්වෙන එක…..ඒකට උදාහරණ තමයි : ඊශ්‍රායලය, තායිවානය කියන රටවල්…..එහිදී ඒ එක බලවතෙක් තම මිත්‍ර පාක්ෂිකයෙකු ලෙස පැමිණ සිටින අර කුඩා රාජ්‍යය ස්වකීය මුළු ශක්තියම යොදා රකිනු ලබන අතර, ආර්ථික වශයෙන්ද විශාල සත්කාර කරනවා……කොටිම්ම කිව්වොත් 1973 වසරේදී ඊශ්‍රායලය ” යොම් කිප්පූර්” දින ආක්‍රමණයට මුහුණ දුන් අවස්ථාවෙදි, ඇමරිකාව වියට්නාමයේ සිටින සිය හමුදාවන්ට අවි යැවීමට තිබුණු ගුවන් යානා ආපසු හරවලා, වියට්නාමයට යවන්න තිබුණු අවි තොග ඊශ්‍රායලට ටොන් ගණනින් යවලා, ඊශ්‍රායලය ආරක්ෂා කර ගත්තා…….මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ” එක් චීනයක්” ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිව කුවෝමින්ටැං රජය ෆොමෝසා හෙවත් තායිවාන දූපතේ ස්ථාපිත කරලා, අද වනතුරු ඔවුන්ට රැකවරණය, ආයුද සහ ආර්ථික ශක්තිය දීලා රැක බලාගන්නෙ ඇමරිකාව…..නමුත් මේ ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාව අනුගමනය කලේ නෑ, මොකද ශ්‍රී ලංකාවේ ඊනියා නොබැඳි ප්‍රතිපත්තිය නිසා……එහෙම ආරක්ෂා කරන්නේ ඔවුන්ට තියෙන ආදරය නිසා නෙමෙයි, ඔවුන්ගේ ආර්ථික සහ දේශපාලනික උපාය මාර්ගික වටිනාකම නිසා…..ඒකත් එක ක්‍රමයක් තමයි…..
දැන් ශ්‍රී ලංකාවට කරන්න සිදුවෙලා තියෙන්නෙ ඒක….එතනදි භූමිය පරිත්‍යාග කිරීම හෝ සම්පත් කළමණාකරණය හෝ ව්‍යාපාරකරණය සඳහා අවස්ථා කළමණාකරනය පරිත්‍යාග කිරීමෙන් චීනයේ මෙරට බලපෑමට එරෙහිව නැගෙන ඉන්දියන් විරෝධය සමනය කරලා, ඔවුන්ට චීනය නිරීක්ෂණය කරන්න සහ චීන ව්‍යාප්තියට එරෙහිව උපක්‍රමිකව වාසි සහගත ලෙස ස්ථානගත වීමට අවස්ථාව ලබා දීලා ඔවුන්වත් බැලන්ස් කරගෙන, ඔවුන්ගේ විරෝධයෙන් අපට සිදුවිය හැකි හානිය නැති කරගන්න චීනයට හම්බන්තොට, පෝට් සිටි එහෙම දෙන්නා සේ, ඉන්දියාවටත් ත්‍රිමලයේ තෙල් ටැංකි සඳහා සහයෝගීතා ගණුදෙණු ප්‍රදානය කරන්න සිදුවෙනවා….
මේ සන්දර්භය තේරුම් ගත යුතුයි…..යථාර්තය වන්නේ අප චීනයට සමීප වනවිට, ඉන්දියාව ස්වකීය එළිපත්තේ චීනය වාසිදායක ලෙස ස්ථාන ගත වීමට එරෙහිව යම් බලයක් යෙදුවොත් එය කෙසේ හෝ සමනය කරනවා ඇරෙන්න එයට එරෙහිව චණ්ඩි කමින් පිළිතුරු දෙන්නට අපට හැකියාවක් නැති බවයි…….
තෙල් ටැංකි කියන්නෙ එවැනි ඉන්දු – චීන තුලනයක උපාය මාර්ගික පියවරක්…..
ස්ටැන්ලි කුබ්‍රික් කියන සුප්‍රකට ඇමරිකානු ජාතික සිනමා අධ්‍යක්ෂක වරයා මෙහෙම කථාවක් කියලා තියෙනවා……
” මහ බලවත් රාජ්‍යයන් සෑම විටම චණ්ඩින්, මදාවින් ලෙස හැසිරී ඇත……කුඩා රාජ්‍යයන් සෑම විටම ගණිකාවන් වශයෙන් හැසිරී ඇත….” 
( ” The great nations have always acted like gangsters, and the small nations like prostitutes” – Stanley Kubrick – 1963 )
මේක තමයි ජාත්‍යන්තර දේශපාලන යථාර්තය…..මේක ඊයෙත්, අදත්, හෙටත් ගෝලීය ජාත්‍යන්තර සබඳතා වල යථාර්තය……විශේෂයෙන්ම ” මහ බලවතුන්” අතර මා ඉහත විග්‍රහ කරපු ” බළ තුලනය” නම් ප්‍රපංචය අත් දකින එයට මැදිවී සිටින කුඩා රාජ්‍යයන්ට විවිධ දේශපාලනික අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා සිය භූමිය, සම්පත් සහ කළමණාකරණය පැත්තෙන් යම් යම් ” පරිත්‍යාග” කරමින් ඒ මහ බලවතුන් සමග යහනට ගොඩවෙන්න සිදුවෙනවා……
ජාතිකවාදයෙන් හෝ වාමවාදයෙන් පට්ට මොරාල් සහිතව ඉන්න ඇත්තන්ට මේවා කොන්ද පණ නැති කථා ලෙස පේන්න පුලුවන්……නමුත් මේ තමයි කඨෝර යථාර්තය…….මේවා කිසි සේත්ම ජනප්‍රිය කථා නෙමෙයි……නමුත් “ඇත්ත” තිත්තයි වගේම හැම විටම අපකීර්තිමත්…….කරන්න දෙයක් නෑ…..ඇත්ත කථා කළ යුතුයි….ඉන්දියාවේ අපේක්ෂාවන්ට සෘජුව හරස් වෙන්න ගිය සෑම අවස්ථාවකදීම ශ්‍රී ලංකාව ඒ වෙනුවෙන් සෑහෙන වන්දියක් ගෙවා තිබෙනවා……
තෙල් ටැංකි කථාව හෝ චීනය සමග ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ ගණුදෙණු බැලන්ස් කරන්න ඉන්දියානුවන්ට යමක් පිරි නැමීම ආර්ථිකයෙන් ඔබ්බට හිස පොවා බැලිය යුතු දෙයක්…..

​උපුටා ගැනීමකි – Damith Kethaka

විශාදය (depression), ඔබේ අවබෝධය ජීවිතයක් බේරාගැනීමට උපකාරී විය හැක.


කරුණාකර මිනිත්තු 5ක් වැය කර මේ ලිපිය කියවන්න.ඔබේ මිතුරන් දැනුවත් කරන්න.

මේ දිනවල බුකියේ ප්‍රධාන මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත්තේ Linkin Park සංගීත කණ්ඩායමේ ගායක Chester Bennington ගේ අකල් මරණයයි. දීර්ඝ කාලීනව ඔහු පීඩා විඳි විශාද තත්වය (depression) ඔහුගේ නික්මයාමට හේතු වූ බවට මත පල වී තිබෙනවා.

නමුත් මේ කියන්න යන්නේ චෙස්ටර් ගැන නම් නොවේ, සමාජයේ ඕනෑම තරාතිරමක කෙනෙක්ගේ වටිනා ජීවිතය උදුරා ගත හැකි, එතරම් අපගේ කතා බහට ලක් නොවන බරපතල මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් වෙන විශාදය (depression) ගැනයි.

සරලව කිවහොත් විශාදය යනු “දීර්ඝ කාලයක් තිස්සෙ සිතේ පවතින ශෝකී බවයි”.

විශාදය නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 800,000 පමණ පිරිසක් දීර්ඝ කාලීනව පිඩා විඳින බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා. ලාංකීය සමාජය තුල කාන්තාවන් අතර විශාද තත්වය සාපේක්ෂව බහුලයි.

ලංකාවේ සමාජය තුල මානසික රෝග පිළිබඳව ඇති අවබෝධය සතුටුදායක මට්ටමට තවමත් පැමිණ නෑ.
මානසික රෝගියෙක් සිටීම පවුලටම නින්දාවක් ලෙස සැලකෙන අතර ඔවුන් “පිස්සන්” ලෙස හංවඩු ගසා සමාජයෙන් කොන් කිරීම සුලභව දැකිය හැක. මේ නිසා විශාදය ප්‍රමුඛ මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළු වලින් පීඩා විඳින බොහෝ දෙනා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වීමට මැලි වෙනවා.

විභාග අසමත් වීම, විරහව, සමිපතමයෙකුගේ වියෝව, ගෘහස්ත හිංසනය, අනපේක්ෂිත මුල්‍ය පාඩු වැනි අවාසනාවන්ත, ශෝකී අවස්ථාවන්ට අප සියල්ලන් මුහුණ දෙන අතර මේ දුක කාලයත් සමග පහව යයි. මෙය සාමාන්‍ය තත්වයක් වන අතර මානසික සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

කෙසේ නමුත් එවැනි සිද්ධි නිසා ඇතිවන ශෝකී බව දිගටම පැවතීමෙන් එය විශාද තත්වයක් දක්වා වර්ධනය විය හැක.

————————————-

විශාදය ඇති වීමට හේතු සමහරක් පහත දැක්වේ.

*ජානමය නැඹුරු බව
*මුහුණ දීමට සිදුවන අවාසනාවන්ත සිදුවීම්
*දීර්ඝ කාලීනව පවතින කරදර, පීඩාකාරී තත්ත්ව (සැමියාගේ බීමත් කම, කායික රෝගී තත්ව)
*ලෝකය, සමාජය ගැන තමා දරන අදහස් වල ස්වභාවය (තමන්ට අවශ්‍ය ලෙස දේවල් සිදු විය යුතු යයි සිතිම)

විශාදය බොහෝ විට සුව කල හැකි අතර මුල් අවස්ථාවේ දී මනෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මගින් සුව කර ගත හැක. විශාදය සඳහා ඖෂධ ප්‍රතිකාර ලබා දීමද සිදු වේ. තත්වය උත්සන්න වූ විට රෝහල්ගත කර ප්‍රතිකාර ලබා දෙනවා.

විශාදය මාස 6 සිට අවුරුදු කීපයක් පුරා වුව පැවතිය හැකි අතර වෛද්‍යවරයෙක්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ රෝගය පාලනය වූ පසුව මාස 4-6ක් පමණ යනතුරු ප්‍රතිකාර ලබා දෙයි. නැවත්වීමෙන් පසු 30% කට නැවත විශාදය ඇති වීමේ අවධානමක් පවතින නිසා වෛද්‍යවරයා සමග නිතර සම්බන්ධතා පවත්වාගැනීම ඉතා වැදගත්. එලෙස නැවත විශාදය වැළඳුන අය සහ එවැනි අවධානමක් ඇති අය සඳහා මාස 6-24 දක්වා ප්‍රතිකාර කිරීම සිදුවේ. මෙය රෝගයේ තත්වය අනුව වෙනස් වේ.

කෙසේ නමුත් විශාදය මැඩලීමේ විශාලම ගැටලුව වන්නේ සමාජ ආකල්ප, විශාදය පිලිබඳ අනවබෝධය නිසා මනෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට මැලි වීම හේතුවෙන් විශාද තත්වය උත්සන්න වී රැකියා අහිමි වීම, පවුල් ප්‍රශ්න ඇති වීමට, කායික රෝගී තත්ව උත්සන්න වීම හා සිය දිවි නසා ගැනීමට පවා සමහරු යොමු වීමයි.

————————————-

විශාදයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ 3කි.

*දිගින් දිගටම සිතේ පවතින කණස්සලු ස්වභාවය
*ඉක්මනින් විඩාවට පත් වීම
*ජිවිතයේ සතුටක් නොමැති වීම

මීට අමතරව පහත උප ලක්ෂණ විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳින්නන් තුල දැකිය හැක.

*අවධානය යොමු කිරීමේ නොහැකියාව, අමතක වීම, තීරණ ගැනීමේ ගැටළු සහ මානසික ඒකාග්‍රතාව බිඳ වැටීම
* අනාගතය ගැන අවිනිශ්චිත බව, වැදගැම්මකට නැති කෙනෙක් බව සිතීම.
*ආත්ම විශ්වාසය බිඳ වැටීම, ජිවිතයේ බලාපොරොත්තු සඵල කරගත නොහැකි බව දැනීම
*සෑම දෙයක් ගැනම ඍණාත්මක සිතුවිලි, අසුබවාදී ආකල්ප ඇති වීම
*මරණය පිලිබඳ නිතර සිතීම සහ දිවි නසා ගැනීමට සිතීම.
*ආහාර අරුචිය.
*නින්ද නොයාම, බාධා සහිත නින්ද.
*අලස බව, එදිනෙදා කාර්යයන් සඳහා උනන්දුවක් නොමැති වීම
*ඥාති මිතුරු ඇසුර අප්‍රිය වීම, හුදකලා වීමට සිතීම.
* අන්‍යයන් නුරුස්සන බව, අනවශ්‍ය ලෙස කේන්ති යාම
*ලිංගික ජීවිතය පිළිබඳව ආශාව අඩු වීම
*ඇඟපත වේදනාව, හිසරදය, බඩ දැවිල්ල ආදී රෝග ලක්ෂණ නිතර පැවතීම

***ඉහත ප්‍රධාන ලක්ෂණ හෝ උප ලක්ෂණ කිහිපයක් ඔබට හෝ ඔබ ඇසුරු කරන කෙනෙක්ට දිගින් දිගටම පවතින බව පෙනේ නම් මනෝ වෛද්‍ය වරයෙකු හමුවීම ඉතා වැදගත්. ***

විශාදය නොසඟවා ප්‍රතිකාර ගත යුතු රෝගී තත්වයකි. නිවැරදි ප්‍රතිකාර සඳහා ඉක්මනින් යොමු වීමෙන් පසු කාලීනව ඇති විය හැකි ජිවන ගැටළු රාශියක් වලක්වා ගත හැක. එමෙන්ම ඔබේ හෝ ඔබේ සමිපතමයෙක්ගේ වටිනා ජීවිතය වුවද බේරාගැනීමට ඔබට හැකියාව ඇත.

————————————-

විශාදය සඳහා නිවැරදි ප්‍රතිකාර ලබා ගමු.

විශේෂඥ මනෝ වෛද්‍යවරයෙක් සේවය කරන දිස්ත්‍රික් රෝහල්, ශික්ෂණ රෝහල් සහ මහා රෝහල් වල මානසික සෞඛ්‍ය සායන පැවැත්වේ තවද අංගොඩ පිහිටි ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය, පෞද්ගලික රෝහල් වල මනෝ වෛද්‍ය වරුන්ද ඔබට හමු විය හැක.

මීට අමතරව ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් සහ යෞවන සමාජ, පාසල්, වැඩිහිටි නිවාස, ළමා නිවාස ඉලක්ක කරගෙන මානසික සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ.

————————————-

ඔබත් විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳිනවා නම් කළ යුතු දේ

*මනෝ වෛද්‍ය වරයෙක් හමු වී නිවැරදි ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන්න.
*විශ්වාසවන්ත කෙනෙක් සමග ඔබේ හැඟීම් බෙදා ගන්න.
*ඖෂධ මාත්‍රාව නිසියාකාරව ගන්න.
*මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය වලින් ඈත් වන්න. විශාදය උත්සන්න කිරීමට මත්පැන් හේතු වේ.
*ප්‍රමාණවත් ආහාර වේලක් ගන්න.
*නිසියාකාර නින්දක් ලබා ගැනීමට උත්සුක වන්න.
*එදිනෙදා කාර්යයන් වල හැකිතාක් යෙදෙන්න.
*පවුලේ අය සහ මිතුරන් ආශ්‍රය කරන්න. (ඔවුන් ඔබේ තත්වය ගැන දැනුවත් වීම සහ ඔබට ඇහුන්කන් දීම ඉතා වැදගත්.)
*මානසික සුවය සඳහා භාවනා කරන්න.
*ශාරීරික සුවය පිණිස කෙටි ව්‍යායාම් වල නිරත වන්න.
*සිය දිවි නසා ගැනීමට සිතේ නම් වහාම මනෝ වෛද්‍යවරයෙක් හෝ සුමිත්‍රයෝ සේවාව 011 269 2909 CCC පදනම 1333 අමතන්න.

————————————-

ඔබේ පවුලේ කෙනෙක්, මිතුරෙක් විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳිනවා නම් ඔබ කල හැක්කේ මොනවාද?

විශාද තත්වයෙන් පීඩා විඳින අය අන් අයව නුරුස්සන නිසා ඔවුන් වෙත ලඟා වීම අපහසු විය හැක. තමන්ට මානසික රෝගී තත්වයක් ඇති බව පිළිගැනීමට ඔවුන් මැලි විය හැක.

*නිවැරදි මනෝවෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැනීම සඳහා ඔහුව යොමු කරන්න.
*ඔවුන්ව මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ඈත් කරන්න.
*ඔවුන්ට ඇහුම් කන් දෙන්න, ඔවුන්ගේ ජිවන ගැටළු විසඳීමට දායක වන්න.
*ඔවුන්ග්ගේ අකාර්යක්ෂම බව, අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටළු විශාදය නිසා ඇති වන්නක් බව තේරුම් *ගෙන ඔවුන්ට සංවේදී වන්න.
*හැකිතාක් එදිනෙදා කටයුතු කිරීමට ඔවුන්ව උනන්දු කරවන්න.
*නිසි වෙලාවට ප්‍රතිකාර, ඖෂධ මාත්‍රා ගැනීමට ඔවුන් උනන්දු කරන්න.

————————————-

විශාද තත්වයෙන් පීඩාවිඳින්නන් සහ දිවි නසා ගැනීමට සිතුවිලි ඇති අය වේ නම් වහාම පහත දුරකථන අංක අමතා සහය පතන්න.

ශ්‍රී ලංකා සුමිත්‍රයෝ – 011 2 682 535 / 011 2 692 909
CCC පදනම – 1333 (නොමිලේ ඇමතුම්)
ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය – 011 7 490 000

————————————-

ලිපිය සකස් කිරීම සඳහා විස්තර ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය, ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්‍ෂ කාර්යාලය, ශ්‍රී ලංකා මනෝවෛද්‍ය සංගමයේ ප්‍රකාශන උපයෝගී කරගන්නා ලදී.

සමාජය තුළ විශාදය මැඩලන්න උරදෙන්න. මේ ලිපිය ශෙයා කරන්න. ස්තූතියි.

 

උපුටාගැනිම

fb.com/malithsalvatore

හිගන අලි සහ වැනසෙන අපේ වන සතුන්


ඊයේ ජූලි 22 2017, මම අම්මයි අප්පච්චි එක්ක කතරගම ගියේ කතරගම පෙරහැරට කලින් අලුත් සහල් මoගල්යට අපේ ගෙදරිනුත් අලුත් හාල් පූජා කරලා, මීට සති දෙකකට කලින් අපේ අතරින් වියෝවූ අපේ අත්තම්මාට පින් පමුණුවන්න කිරිවෙහෙරට පුදපූජාවන් කරලා එන්න.

ඒ යන අතර මගදි වෙනදා වගේම බුත්තල කතරගම පාරෙදි යාල කැලේ මැද දි හමුවන අලි හිගන්නා 35 කිලොමීටර් කනුව අසලදි හමු උනා. දැන් වසර 5-6 ක ඉදලා මෙතන මේ තරුණ අලියා රැකගෙන ඉන්නවා පාරේ යන වාහන වලින් දෙන කෑම කන්න. ඒ, පහසුවෙන්ම ඌට ඕනි කෑම මහන්සියකින් තොරව හොයාගන්න පුලුවන් නිසා. මොකද වන අලියක්ට දිනකට ඕනි කෑම හොයාගන්න ඌට කිලෝමීටර් ගානක් ඇවිදින්න ඕනි.

මේ කෑම හිගාකන වැඩේ අපේ මිනිස් හිගන්නො කරනවා වගේම තමයි අලිත් කරන්නේ, අපේ මිනිස්සු පින් සලකලා හරි අනුකම්පාවට හරි හිගන්නොන්ට උපකාර කරනවා, නමුත් උන් ඒක බිස්නස් එකකට කරනවා. අලියත් මහන්සියකින් තොරව කෑම ලැබෙන නිසා පාර අයිනට වෙලා හොඩේ පානවා කෑම ඉල්ලලා.

මම ඒත් කල්පනා කලා මෙහෙම කෑම දෙන එකන් අලියා ලෙඩ වෙන එක දැන දැනත් වනජීවී එක මේ අලියාව මෙතනින් ඉවත් කරන්න උත්සාහ නොකරන්නේ ඇයි කියලා.

මොකද පලවෙනි කාරනේ මිනිස්සු දෙන පලතුරු, බිස්කට් වල තියන සීනි නිසා මේ අලියට දියවැඩියාව ඉතා පහසුවෙන් හැදෙන්න පුලුවන්.මොකද අලි නිතරම කන්නේ ගස්වල කොල සහ තනකොල. ඒවගේ සරල නමුත් පෝෂනීය කෑම වේලක් තුලින් ලැබෙන විටමින් සහ අනික් පෝෂන ගුණ මේ මිනිස්සු දෙන කෑම නිසා නොලැබී යනවා. මොකද අලියට බඩ පිරුනාට පස්සෙ ආය තනකොල කන්න උවමනාවක් නෑනේ. ඒ වගේම තනකොල වලින් ලැබෙන සෙලියුලෝස් අඩු නිසා අහාර දිරවීම අඩුවෙනවා කාලයත් එක්කම.

දෙවෙනි කරණය තමයි අලියා කෑම පහසුවෙන් ලැබෙන නිසා දවස පුරාම එකම තැනක ඉන්න එක. අපි හැමෝම දන්නවා කම්මැලි කමට එක තැනකට වෙල මොකුත් නොකර හිටියාම මොකද වෙන්නේ කියලා. ශරීරයට වි‍යායාම නොලැබෙන නිසා අලින්ට උනත් හන්දිපත් රෝග, අධික රුධිර පීඩනය සහ වෙනත් රෝග පහසුවෙන් හැදෙන්න පුලුවන්.

තුන්වෙනි කාරණය තමයි, මිනිස්සු කෑම දෙන්නේ පොලිතීන් එක්ක සමහර වෙලාවට. අලියට අපිට වගේ පොලිතීන අයින් කරලා කන්න අමාරුයි. එයාලා පොලිතීන් එක්ක තමයි දෙන ආහාර ගන්නේ. ඉතින් අලි බෙටිවල තියන පොලිතීන් ගොඩ දැක්කම හිතෙනව මිනිස්සු මෙච්චරම ගොන්ද සත්තුන්ට පොලිතීන එක්ක කෑම දෙන්නේ කියලා. බෙට්ටත් එක්ක එලියට එන්නේ කන පොලිතීන් වලින් පොඩ්ඩයි. ගොඩක් පොලිතීන් අහාර මාර්ගයේ හිරවෙනවා. ඔයාලට මතක ඇති පොලොන්නරුවේ අලියෙක් මැරුනා ආහාරමාර්ගයේ පොලිතීන් හිරවෙල දාවස් ගානක් දුක් විදල.

මේ පොලිතීන් එක්ක කෑම දෙන එක නිසා අලි මැරෙනවා කියන එක මම මුලින්ම කිව්වේ 2011 දී උඩවලවේ අලින්ට කෑම දෙන එකක් දැකලා. වනජීවී එකෙන් ඊට පස්සෙ තිබෙන අලි වැටට අමතරව තවත් අලි වැටක් ඉදිකලා වල් අලින්ට සහ මිනිස්සු අතර තියන සම්බන්ධය අවම කරන්න. ඒක සාර්ථක උනා, අලින්ට කෑම දෙන්න අපහසුව නිසා මිනිස්සු කෑම දෙන එක අවම කලා. අලින්ට කෑම ලැබෙන එක අඩු උන නිසා උන් ආයෙත් පාරවල් අයිනේ හිගාකන එක නැවැත්තුවා.

මේ තියෙන්නේ මම ඒ ලියපු බ්ලොග් පෝස්ට් එක. ඒකත් කියවලා බලන්නකෝ, මීට අවුරුදු 6කට කලින් ලියපු එකක්.

අලියෙකු මරණ පව්කාර මිනිසෙකු දුටිමි..

මම හොයලා බැලුවා වනජීවී එකේ ඉන්න මගේ මිත්‍ර ඉහල නිලධාරි මහතෙක් ගෙන්. ඔවුන් විවිධ උත්සාහයක් දරලා තියනවා මේ අලියා යාල කැලයේ වෙනත් තැනකට යවන්න. ඒත් මේ අලිය නැවතත් මේ තැනට එක එක නතර කරන්න බැරි වෙලා තියනවා. ඒවගේම යාල කැලය මැදින් බුත්තල කතරගම මාර්ගය තියන නිසා උඩවලවේදි වගේ අලි වැටවල් ගහන්න බෑ පාර දෙපැත්තේම. මොකද අලි පාර හරහා කැලය තුල එහා මෙහා මාරුවෙන්න ඕනි නිසා. ඊට පස්සේ දැන් කරලා තියෙන්නේ පාර දෙපැත්තේ දිගටම “වන සතුන්ට කෑම දේමන් වලකින්න” කියල මේ අලියගේ රූප දාලා බෝඩ් දලා තියන එක.

හොදම වැඩේ කියන්නේ මේ අලියා තනියම නෙවෙයි දැන් හිගාකන්නේ. එයගේ පෙම්වතිය ඊට කිලෝමීරට 20ක් ඈතින් 53-55 කිලෝමීටර් කණුව අතර හිගාකන්න පුරුදු කරලා තමයි එයාගේ වැඩේ කරන්නේ.

මේ බ්ලොග් පොස්ට් එක කියව්න ඔයාලට කරන්න පුලුවන් ලොකූ උදව්වක් තියනවා. ඔයලා යාල හෝ කතරගම යනවානම් මේ පාරේ ඉන්න අලි දෙන්නාට කෑම දෙන්න එපා. ඒවගේම අනිත් අයවත් දැනුවත් කරන්න මෙහෙම කෑම දෙන්න ගියාම ඒ අය කරන විනාශය.

මේක යාල ඉන්න අලි හිගන්නො දෙන්නාට විතරක් නෙවෙයි. කැලෑවල් වල ඉන්න කිසිම සතෙක් ට කෑම දෙන්න එපා. ඒක යාල සහ අනිත් කැලෑවල් වල ඉන්න අලි, හෝර්ටන් වල ඉන්න ගෝන්නු වගේ හැම සතෙක්ටම පොදුයි. ඔයලත් මේ සතුන් අනාගත පරපුරට රැකදෙන්න එකතුවෙන්න.

අඩේ බල්ලෝ මරලලූ නේද


“අඩේ බල්ලෝ මරලලූ නේද? මාර කේස් එක. මොකක්ද අප්පා මේක නවත්තන්න කරන්න පුලුවන්. කියහල්ලකෝ මොකක් හරි ක්‍රමයක් මේක නවත්තන්න.”
මීට දුකට පත් සමස්ථ ලංකා බලු සංගමය
“රෙද්ද…
තොපිට බල්ලෝ විතරද ලොකු..
ඇයි තොපෙ ඇස් පොට්ට වෙලාද, කන් බීරි වෙලාද හිටියේ මෙච්චර කල් හරක්, කුකුල්ලු, එලුවෝ, ඌරෝ මරද්දි. ”
අසාධාරණයට පත් සමස්ථ ලංකා ඒකාබද්ධ මසට මැරෙන්නන්ගේ අයිතීන් සුරැකීමේ සංගමය
“එහෙම අසාධාරණයක් අපිටත් වෙනවා
ඇයි වැව් මාලු, මූදු මාලූ, හාල්මැස්සෝ, කරවල වලට මත්ස්‍යයන් මරද්දි ඒක තොපිට පේන්නේ නැද්ද?”
මීට කරදිය සහ මිරිදිය මත්ස්‍ය එකමුතුව
මරන හැම සතාම ඉල්ලන්නේ ජීවිතේ බන්, බල්ලො මරන එක වැරදිනම් වද සැත්කම් කරන එක කරපල්ලා ගහනය පාලනය කරන්න.
ඒ වගේම තොපි මස් මාලු කන එකත් නවත්තපල්ලා. ඒකත් සත්තු මැරීමට අනුබලදීමක්.
ඇයි තොපිට බල්ලො පූසෝ විතරද ලොකු. ගෙදර හදන නිසා වෙන්න ඇති.
ඇයි බන් උබලා ගෙවල්වල ඉන්න මීයෝ කැරපොත්තෝ මරන්නේ උනුත් පව් බන්. කන්න බොන්න දීලා ඇතිකරපියව්. ඇයි ඩෙංගු මදුරුවෝ. උන් මරලා තොපි පව් පුරවගන්නවා එහෙම නෙවෙයි
මරනවානම් ඔක්කොම මරපල්ලා, වද සැත්කම් කරනවානම් ඒකත් සමානාත්මතාවයෙන් කරපල්ලා. ඇති කරනවානම් ඒකත් සමානාත්මතාවයෙන් කරපල්ලා.
එක එක සතාට වෙනස් කම් කරන්න එපා.

ඩෙංගු බෝ වෙන හැටි  සහ එය ප්‍රායෝගිකව ඩෙංගු මර්දනයට යොදා ගන්න හැටි.


1. වයිරසය සහිත ඩෙංගු රෝගියෙක්ගෙන් මදුරුවෙක් ලේ උරා බොනවා.

2. වයිරස් එක මදුරුවාගේ ඇඟ ඇතුලේ වර්ධනය වෙනවා.. (බෝ වෙනවා ) මේ වැඩේට දවස් 8-10ක කාලයක් යනවා
3. ඒ මදුරුවා නිරෝගී කෙනෙක්ට විදිනවා.. වයිරසය ඒ වෙලාවෙ එයාගෙ ඇඟට ඇතුලු වෙනවා..
4. ඒ කෙනාගේ ඇඟ ඇතුලේ හෙමීට භෙමීට වර්ධනය වෙනවා. මේ විදියට වයිරස් එක වර්ධනය වෙලා රෝගියාට රෝග ලක්ෂණ මතුවෙන්න (ප්‍රධානවම උණ) දෂ්ට කල දවසේ ඉඳලා දවස් 4-13ක කාලයක් යනවා.
5. උණ ගැනිලා දවස් 5ක් විතර යනකම් වයිරස් එක රුධිරයේ උපරිම අවස්ථාවෙ ඉන්නෙ. (Viraemia )
6. (ඉතා වැදගත් ) තවත් කෙනෙක්ට වයිරස් එක බෝ කරන්න හැකියාව තියෙන්නෙ මෙන්න මේ උණ ගැනී මුල් දවස් පහේ දී..
7. නැවත වරක් අවධාරණය කරනවා… උණ ගැනී මුල් දවස් 5 තුල මදුරුවෙක් කෑවොත් රෝගය වෙන කෙනෙක්ට බෝවෙන්න ලොකු හැකියාවක් තියනවා.
8. රෝගියෙක් රෝහල් ගතවෙන්නෙ සාමාන්‍යයෙන් උණ ගැනිලා තුන්වෙනි දවසෙ.. අඩුම උනොත් දෙවෙනි දවසෙ…එතකන් එයා එලියෙ සමාජයේ ඉන්නෙ. **** එයා මදුරුවන්ට නිරාවරණය වෙලා ඉන්නෙ *****

**** එයා මදුරුවන්ට නිරාවරණය වෙලා ඉන්නෙ *****
9. ඩෙංගු රෝගයේ මූලික ලක්ෂණය වෙන්නෙ එකවරම ගැනෙන තද උණ..
10. කාට හරි උණ ගැනුනොත් , (විශේෂයෙන් ඩෙංගු බහුල ප්‍රදේශයක ) එයා ඒ සැනින් ගෙදර ගිහින් නෙට් එකක් ඇතුලෙ ඉන්න ඕනෙ. පුලුවන් කමක් තියනවා නම් NS1 antigen test එක උණ සෑදී පලවෙනි පැය 24 තුල කරගන්න. එහෙම කරලා පොසිටිව් උනොත් ඉක්මනින් වෛද්‍යවරයෙක් හමුවෙලා ඇඩ්මිට් වෙන්න අවශ්‍ය නැත්නම් ගෙදරටම වෙලා පැය විසිහතරම නෙට් එකක අතුලෙ ඉන්න ඕනෙ.
11. ඒ ටෙස්ට් එක නෙගටිව් උනා කියලා ඩෙංගු නැතැයි කියා හිත හදා ගන්න බෑ. එහෙම අයත් ගෙදරටම වෙලා පැය විසි හතරම නෙට් එකකට වෙලා ඉන්න ඕනෙ. දෙවෙනි තුන්වෙනි දවස් වල full blood count ටෙස්ට් එක කරගෙන වෛද්‍යවරයෙක් හමු වෙලා ඩෙංගුද, තමන් ඇඩ්මිට් වෙන්න ඕනෙද කියලා දැන ගන්න කම් නෙට් එකට වෙලා ඉන්න ඕනෙ. ඒ අතර කලන්තය, ලේ යාම, වනය, පාචනය, බඩේ කැක්කුම වගේ ලක්ෂන මතු උනොත් ඉක්මනින් රෝහල් ගතවෙන්න ඕනෙ.
12. දැන් යන වසංගතය අනුව තුන්වෙනි දවස වෙනකොට හැදිලා තියෙන්නෙ ඩෙංගුද වෙන උණද කියලා හොයා ගන්න පුලුවන්. එතකන් අඩුම දවස් තුනක් නෙට් එකේ ඉන්න ඕනෙ. ඔබට වලැඳුනේ ඩෙංගුනම් ඒක ඇඩ්මිට් නොවී ගෙදරදීම සමනය කරගන්න පුලුවන් උනා නම් ඔබ අනිවාර්යයෙන් දවස් පහක්වත් නෙට් එකක් ඇතුලෙ ඉන්න ඕනෙ.
13. මේක හිතන තරම් අමාරු නෑ. රස්සාවට යන එක ඉස්කෝලෙ යන එක වගේ ඒවා මේ වෙලාවෙ හිතන්න එපා. ඔබට පැපොල, කම්මුල්ගාය වගේ දෙයියන්ගෙ ලෙඩ විදියට අපේ රටේ සලකන ලෙඩක් හැදුනොත් ඔබ ගෙදරින් එලියට යනවද? නෑනෙ…. මේකත් ඒ වගේ දෙයියන්ගෙ ලෙඩක් විදියට තමයි දැන් සලකන්නෙ. ඊට වඩා මාරන්තික ලෙඩක්…
14 මාස තුනක් මේ වැඩේ කලොත් අපිට ඩෙංගු රෝගය මේ තියන ප්‍රමාණෙන් භාගයකට අඩු කරන්න පුලුවන්. (සංඛ්‍යාලේඛන එක්ක ඔප්පු කල හැකියි.)

15. රෝග ලක්ශණ නොපෙන්වන ඩෙංගු ආසාදිතයින්-
මුලින් මතය තිබුනෙ 90% ක් ඩෙංගු ආසාදිතයින්ට රෝග ලක්ෂණ පෙන්වන්නේ නෑ කියලා.. නමුත් ඒ den1 කියන වයිරස් ප්‍රභේදය නිසා ඇතිවන ආසාදනය ගැනයි එහෙම කිව්වෙ. ලංකාවට මෙච්චර කල් තිබුනෙ den1 කියන වයිරස් ප්‍රභේදයයි. ඒක ගොඩක් අයට හැදිලා ලක්ෂන මතු නොවී තියෙන්න ඇති. නමුත් දෙවෙනි පාරට වෙන ප්‍රභේදයක් හැදුනොත් ඇඟේ reaction එක වැඩි නිසා රෝගලක්ෂණ පෙන්වන ප්‍රමාණය වැඩියි. අඩුම තරමේ එක දවසක උණක් හෝ එනවා.. ඒ විතරක් නෙමේ ඩෙංගු  රක්තපාත තත්ත්වයට උනත් යන චාන්ස් එක වැඩියි. ඉතින් දැන් මේ යන වසංගතය ට හේතුව den2 කියන වයිරස් ප්‍රභේදය සක්‍රිය වීම. ඒ නිසා ආසාදිතයින් ගොඩක් අයට රෝග ලක්ශණ මතු වෙනවා.
අනිත් කාරණය මදුරුවෙක්ට වයිරස් එක සම්ප්‍රේෂණය වෙන්න නම් viemia කියන තත්වය තියෙන්නම ඕනෙ. ඒ කියන්නෙ සක්‍රිය වයිරස් එක රුධිරයේ එක්තරා මට්ටමකට වඩා උඩින් තියෙන්න ඕනෙ. එහෙම viremia එකක් තියෙනවා නම් ගොඩක් වෙලාවට රෝග ලක්සණ මතුවෙන්නම ඕනෙ. අඩුම තරමෙ එක දවසක උණක් හෝ එන්න ඕනෙ. ඒ නිසා රෝගය සම්ප්‍රේෂණය කරන්න හැකියාව තියන අය අඳුන ගන්න ලේසිම ක්‍රමය “උණ ” තත්වය.. මේ අයව වෙන්කරලා මදුරුවන්ට දෂ්ට කරන්න නොදී බේරගත්තොත් වැඩේ ගොඩ..
16. (අවධාරණය කරමින් ) මේ වනකොට කරගෙන යන මදුරුවො බෝ වෙන තැන් හඳුනගෙන විනාශ කරන වැඩේ දිගටම කරගෙන යන්න
© වෛද්‍ය හසින්ත උදලාගම